Categoriearchief: Mysterie

Een open geest

Vraag je af wat er voor zorgt dat het universum bestaat. Wees nieuwsgierig.
Stephen Hawking

Twee weken geleden eindigde ik mijn blog met de mededeling dat er sinds ik verkeer in de wolk van niet weten nog een derde onbeantwoordbare vraag (weer) in me opgekomen is, en wel deze:
waartoe is dit heelal geschapen?

Deze wereld bevat naast heel veel schoons ook een onvoorstelbare reeks ellende. Er wordt wel gezegd, bijvoorbeeld door Kant: deze wereld is een wereld van antinomieën (onderling verbonden tegenstellingen). Dat is dus ook de enige conditie waaronder we de dingen kunnen waarnemen. Als er niet af en toe duisternis was zouden we het licht niet als zodanig kunnen onderscheiden. En er is geen liefde zonder vrees, angst of haat. Maar dat leidt weer tot de vraag: waarom is deze wereld geschapen? Is alle ellende, pijn en verdriet nodig om schoonheid, vreugde en liefde te ervaren?

Er bestaan evenzovele scheppingsverhalen als er culturen (hebben) bestaan. Het is voor mij onmogelijk om al deze scheppingsverhalen te overzien. Ik kan er wel een paar dingen over zeggen. In sommige verhalen is het niet duidelijk of het over de schepping van de aarde of over de schepping van het heelal gaat. Ook is in sommige verhalen niet duidelijk hoe lang geleden de schepping heeft plaats gevonden. In de natuurwetenschappen bestaat daar wel enige duidelijkheid over: het heelal is ongeveer 14 miljard jaar geleden ontstaan, en de aarde ongeveer 4,5 miljard jaar geleden. Maar over de oorzaak van de schepping is niets bekend, laat staan over het doel ervan. Vele debatten zijn gevoerd over of de schepping überhaupt doelmatig is ingericht, of dat ze geen doel heeft (metafysisch naturalisme). Persoonlijk hel ik over naar de eerste mogelijkheid, maar dat is een vermoeden. Weten doe ik het niet – daar gaat deze vraag juist over. Motivaties die in de westerse tradities aan God worden toegeschreven bevredigen me niet – ze zijn me te anthropomorf. De oorsprong gaat wat mij betreft de menselijke maat te boven. De vraag waarmee dit blog begon blijft dus onbeantwoord.

Hiermee ben ik voorlopig aan het eind gekomen van mijn beschouwing over onbeantwoordbare vragen. Deze overdenkingen hebben er toe bijgedragen mijn geest open en flexibel te houden, en eerbied te hebben voor het mysterie dat aan dit leven ten grondslag ligt. Het heeft me geholpen om niet te stellig over van alles een oordeel of een mening te hebben.

Wat is de vraag?

Geef een reactie

Vlak voor Gertrude Stein stierf, vroeg ze ‘Wat is het antwoord?’ Er kwam geen antwoord. Ze lachte en zei: ‘In dat geval, wat is de vraag?’ Toen stierf ze.

Een vraag die ik haar aangereikt zou hebben (als ik daar tijdig aan gedacht zou hebben) is:
Wanneer het Vele tot Éen is herleid, waartoe herleidt men dan het Ene?
Zen- koan

Na de relatieve rust van het ‘niet weten’ (zie mijn blog van twee weken geleden) komen nieuwe onderzoeksvragen op – vragen waarop geen antwoord mogelijk is. Een van die vragen is ‘Waar komt de Oorsprong van alles vandaan?’ Daarop zijn twee antwoorden mogelijk:
– de Oorsprong komt uit het niets,
– de Oorsprong is er altijd al geweest.
Deze antwoorden kunnen door ons verstand niet bevat of begrepen worden. Ze verwijzen naar het mysterie, het enigma dat aan ons bestaan ten grondslag ligt. Zou de Oorsprong namelijk uit Iets voorkomen, dan was de Oorsprong niet de Oorsprong maar dan zou dat Iets de Oorsprong zijn – en dan zou de vraag opnieuw rijzen.

Een tweede vraag die ik niet kan beantwoorden betreft openbaringen. Ikzelf heb in de loop van mijn leven verschillende openbaringen gehad. Het verschil tussen openbaringen en ‘gewone’ invallen is dat openbaringen komen met een gevoel van onaantastbare waarheid of autoriteit. Enkele leken direct van de Oorsprong afkomstig. (Christenen zouden spreken van de Heilige Geest,of de Goddelijke inwoning. Urantia spreekt van de ‘thought adjuster‘). Andere gaven me het gevoel dat ik geleid en gedragen wordt (door mijn bescherm engel of spirituele gids?), en beïnvloedden de keuzen en beslissingen in mijn leven – met zeer heilzame gevolgen. Een speciale categorie waren intuïties bij mijn werk als therapeut, bedrijfs-adviseur en coach. Er vielen dan wijze woorden uit mijn mond die van wezenlijke betekenis waren voor de ander, woorden waarvan ik niet wist waar ik ze vandaan haalde. (bij het faciliteren van het transformatiespel leken die afkomstig van de ‘engel’ van het spel). Al deze openbaringen en intuïties vallen me spontaan is als bewuste gedachten (in een enkel geval via mijn computer*). Ze roepen voor mij de vraag op naar de bron ervan – en dat is eveneens een onbeantwoorde vraag. En of ik daar ooit antwoord op zal krijgen? Ik betwijfel het. Ook dit blijft een mysterie.

Een derde onbeantwoorde vraag komt in mijn blog over twee weken aan de orde.

*)Dat is niets minder dan een wonder, door mij uitvoerig beschreven in Spiritueel leiderschap), pagina 100.

Volgende week geen blog (ik ben weg op een stedentripje naar München)

Na de wolk van niet weten – hoe nu verder?

Geef een reactie

Je moet zoeken zonder te zoeken.
Woe- men (chinees zenmeester)

Nadat ik beland was in de wolk van niet weten (zie vorige twee blogs) kwam ik terecht in een toestand van geestelijke rust. Maar na enige tijd begon het te kriebelen. Ik had altijd twee levensdoelen: het vervullen van mijn ‘sacred contract’ en het zoeken naar waarheid. Beide doelen waren intussen bereikt voor zover mogelijk, maar mijn leven was nog niet ten einde. Hoe nu verder?

Ik merkte dat ik nog steeds een onderzoekende geest had. Maar het doel was nu niet meer de ultieme waarheid vinden als antwoorden op essentiële vragen, want ik was er nu wel achter gekomen dat ik die antwoorden nooit zou vinden. In plaats daarvan was ik terecht gekomen in een toestand van ‘awe’, ontzag, verwondering, eerbied. Maar het bleek dat mijn onderzoekende geest niet tot stilstand was gekomen. Wat was dan nu mijn levensdoel? Ik geloof in de uitspraak van Richard Bach: Here is a test to find whether your mission on earth is finished: If you’re alive, it isn’t.

Het is duidelijk dat ik nog in leven ben – dus wat is mijn missie nu? Ik zie twee doelen: 1* doorgaan met onderzoeken, en 2* kijken wat ik nog kan bijdragen voor een betere wereld. Wat het eerste betreft: het gaat nu niet meer om het vinden van ultieme antwoorden, maar om nieuwe dingen te ontdekken. Het onderzoeksproces is nu minder doelgericht (zie het citaat hierboven), en vraagt een open geest, ontvankelijkheid, nieuwsgierigheid. De toestand van niet weten helpt daarbij.

Die open geest helpt ook bij het tweede doel. Mijn fysieke conditie beperkt me intussen voor wat betreft mijn mogelijke bijdrage aan een betere wereld. Dus ik weet zo gauw niet wat ik nog kan bijdragen. Ik denk ik dat ik me maar moet overgeven aan het leven zelf, en alert zijn op wat er aan mogelijkheden voorbij komt. Eigenlijk geldt wat dit betreft hetzelfde als voor mijn eerste doelstelling – ook in dit geval is het van belang geen concrete doelen te stellen. Het wordt misschien eens tijd voor het Ongekerfde Blok, oftewel de Poeh Manier*).

*) Benjamin Hoff, Tao van Poeh, De Kunst van het Zijn geopenbaard door de Beer met maar een heel klein beetje Verstand, 1982

De wolk van niet weten?

1 reactie

Vlak voor Gertrude Stein stierf, vroeg ze ‘Wat is het antwoord?’ Er kwam geen antwoord. Ze lachte en zei: ‘In dat geval, wat is de vraag?’ Toen stierf ze.

Wie of wat ben ik?
Over deze vraag heb ik eigenlijk mijn hele leven nagedacht, en daarop ook wel antwoorden gevonden. Ik sta daar niet alleen in – ik denk dat wel duizenden filosofen, psychologen, theologen en ‘leken’ daarover hebben gedacht en geschreven. En toch hebben we die vraag nooit definitief kunnen beantwoorden.

Dat komt om te beginnen omdat we onszelf beschouwen als individu, dat wil zeggen als eenheid, maar toch ook allemaal onderdelen, een veelheid kunnen waarnemen. De meest fundamentele onderscheiding is die tussen lichaam en geest. Subtieler wordt het als als we een onderscheid maken tussen lichaam, geest en ziel. Vervolgens zijn er tientallen typologieën bedacht, voornamelijk op geestelijk terrein, maar soms ook lichamelijke. Enkele bekende zijn die van Freud, Reich, Lowen, Kretschmer, Jung, Heijmans, Berne, Myss, Assagioli en het enneagram. Maar wie zijn we nu eigenlijk? Zijn we een eenheid of een verzameling, al dan niet geordend?

Deze vraag wordt vooral belangrijk als we het hebben over onze ziel. Bestaat die eigenlijke wel, of is het een constructie van ons verstand? Deze vraag wordt belangrijk als we het hebben over ons ideaal van zelfkennis, zelf-waardering. Vele spirituele leiders, en ikzelf ook, hebben gezegd dat zelfkennis of zelf-waardering de grondslag is voor ons levensgeluk, geestelijke balans, spirituele ontwikkeling, en verantwoording nemen voor ons leven. En onder zelfkennis zonder kennis van onze ziel stel ik me eigenlijk niets voor.

Deze vragen ontstaan zodra we ons begeven op het terrein van ons bewustzijn. We denken dat we weten wat dat is, maar eigenlijk weten we dat helemaal niet. Sommige psychologen en neurologen stellen dat het een onderdeel is van onze hersenen, maar dat is een beperkend concept en zegt eigenlijk nog niets. Het bewustzijn is een mysterie, een enigma en tegelijkertijd een wonder. Net als het leven als zodanig. Zolang we ons blijven realiseren dat een model van de werkelijkheid, zoals een typologie, nooit de werkelijkheid zelf is, zoals een landkaart ook niet het landschap is, is er weinig aan de hand. Want dan kunnen we ook bedenken dat al onze zelfanalyse en zelfreflectie nooit tot de absolute werkelijkheid kan leiden. Uiteindelijk zal het leiden tot de wolk van niet weten. Daarover later nog eens wat meer.

Le revenant (de teruggekeerde).

Geef een reactie

If you like an instrument that sings, play the saxophone. At its best it’s like the human voice.
–Stan Getz

Jaren lang was ik zijn naam vergeten, tot ik hem onlangs toevallig weer eens tegenkwam: Adophe Sax, de uitvinder van de saxofoon. In zijn jeugd ontsnapte hij op miraculeuze wijze acht keer aan de dood, na een aantal ongevallen waaraan elk ander kind onmiddellijk zou zijn overleden. En op 54 -jarige leven genas hij op wonderbaarlijke wijze van kanker. Maar hij heeft ten slotte de achtenswaardige leeftijd van 80 jaar bereikt! Vandaar zijn bijnaam ‘le revenant’, hem door zijn moeder gegeven.

Saxofoon dag 6 november, de geboortedag van Alphonse Sax

En alsof dit nog niet bijzonder genoeg was heeft hij de saxofoon uitgevonden, een instrument waarzonder de moderne jazzmuziek in de huidige vorm ondenkbaar zou zijn geweest, en die ook een belangrijke invloed heeft gehad op de ontwikkeling van de klassieke muziek. U gelooft dit allemaal niet? Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Adolphe Sax van voor de ontwikkeling van AI.

Een dergelijk leven roept natuurlijk vragen op. Eén of twee keer ontsnappen aan de dood kan geweten worden aan toeval of het lot – maar negen keer? Het lijkt wel of er een gevecht om hem is gevoerd tussen een kwade genius (demon) en zijn beschermengel. Ooit was ik een docent statistiek aan de UvA, maar uit die tijd weet ik dat de kans dat iemand na acht dodelijke ongevallen overleeft statistisch niet te berekenen is. Het hangt af van de kans op overleven bij elk ongeval, van de tijd waarover je de kans berekent (bijvoorbeeld, hoe groot is de kans dat dit binnen 100 jaar gebeurt), en van het aantal gevallen waarover je dit berekent (hoe groot is de kans dat dit gebeurt binnen miljarden mensen. n = in dit geval enige miljarden). Allemaal onbekende variabelen.

Een dergelijke beschouwing leert ons dat we elk wonderbaarlijk gebeuren kunnen weg redeneren met behulp van rationaliteit. Maar ik voor mij kies daar niet voor en geloof er liever in er een mysterie bestaat dat wij niet kunnen begrijpen. Anders gezegd: dat wonderen niet alleen mogelijk zijn maar ook regelmatig gebeuren.

Het leven heiligen?

Geef een reactie

Heiligheid beoefenen is jezelf-overstijgen: Hoe doen we dit?
(Marcus van Loopik)

Als we het mysterie van het leven in al zijn facetten tot ons laten doordringen dan zal vanzelf de verwondering en het ontzag voor dat ondoorgrondelijk proces in ons ontwaken. Daarom noemen we het leven heilig. Maar wat bedoelen we daarmee?

Van Loopik beschrijft heiligheid (kadosh) en heiliging in de Joodse traditie als apart stellen. Dat wil zeggen: we benoemen als heilig dat wat boven de alledaagse werkelijkheid is verheven. Dat begrip slaat dus op de heiige Ene, en de transcendente wereld.

Maar zo bedoel ik het niet. Heiligheid staat wel in relatie met de transcendente wereld maar komt hier en nu tot realiteit (dat zegt Van Loopik trouwens ook). We noemen een persoon heilig als die een direct contact heeft met het bovenwerkelijke niveau, en in deze wereld zichtbaar wordt door zijn/haar barmhartigheid of geneeskracht, soms ook door het manifesteren van wonderen of door uitzonderlijke (spirituele) moed. Fysieke objecten noemen we heilig als die schoonheid uitstralen: bloemen, bomen , kunst, gebouwen, enz. Steeds is de verbinding met de transcendente werkelijkheid voelbaar, en tegelijkertijd is het verschijnsel concreet waarneembaar.

Zo bezien is het leven als geheel inderdaad heilig te noemen. Waarom is het dan zinvol het alsnog te heiligen? Het is zinvol omdat het voor ons de weg opent naar het leven liefhebben. Een gevolg daarvan is dat we het (in al zijn facetten) willen beschermen. En ook dat we open staan voor de liefde van het leven voor ons (de warmte en energie van de zon, de schoonheid die ons ontroert, streling van een koele bries in de zomer, de aanhankelijkheid van ons huisdier, de liefde van onze partners en familie, de beschikbaarheid van ons voedsel, en zo kan ik doorgaan). Voorts bevordert het heiligen van het leven onze verbinding met de transcendente wereld en ons eenheidsbewustzijn..

We kunnen het leven heiligen door in eerbied het hoofd of de knieën te buigen, door het te verdedigen tegen dat wat het bedreigt, door dankbaar te zijn voor al zijn gaven, door het te zegenen, door het onze beste kwaliteiten ter beschikking te stellen, al dan niet samen met anderen, en door te herstellen wat in het leven beschadigd, verwond is. Heiligen is etymologisch verwant met helen, heel maken, genezen. Onderschat uw geneeskracht niet! We hebben het allemaal in ons (denk maar aan het genezen van onze wondjes of wonden). Ik wens u veel heil, zegen en voorspoed in het komende jaar!

Zoek de Boeddha (met een muts van sneeuw)

Een liefdevol 2026.

Geef een reactie

Want zo de liefde je kroont, zij kruist je ook. En al dient zij tot je groei, zij snoeit je evenzeer.
(Khalil Gibran)

De vorige blogs over morele moed en spirituele durf mondden uit in een oproep tot liefde. Liefde, zonder aanzien des persoons, waartoe zowel het Christendom, als het boeddhisme oproepen (en waarschijnlijk ook de andere grote spirituele systemen) leidt tot eenheidsbewustzijn: het weten dat we allemaal deel uitmaken van een groot onderling verbonden geheel. Het is dat bewustzijn waarin het lot van de wereld besloten ligt. Als niet een aanzienlijk deel van de mensen hiervan is doordrongen loopt het slecht met ons af.

Maar wat is liefde eigenlijk? Dat weten we diepweg allemaal wel, maar het is niet zo makkelijk te omschrijven. In die zin lijkt het op begrippen als ‘leven’, ‘kwaliteit’ en ‘schoonheid’. Ik wou er nu maar niet dieper op ingaan, want ik heb er al vaker over geschreven in mijn boeken en vorige blogs*)

Persoonlijk kan ik wel een aantal personen bedenken tot wie ik absoluut geen liefde voel. Maar de spirituele liefde waarover ik hier spreek dient iedereen in te sluiten. Hoe ontwikkel je die in jezelf? Daar zijn verschillende wegen voor. Ik noem er hier enkele.

De eerste is ontwikkelen van eerbied voor het leven. AL het leven. Dat is de waarde die Albert Schweitzer ons heeft aangedragen, nadat hijzelf door deze waarde overvallen werd toen hij met zijn bootje midden in een kudde nijlpaarden belandde. Als u geen kudde nijlpaarden bij de hand hebt, werkt het ook als u uw volle aandacht richt op een van de wonderen van de natuur: een dier, een bloem, een mensenziel, de sterrenhemel of wat dan ook. Van de eerbied en verwondering die dat oproept komt het gevoel van mysterie, en daaruit vloeit stilte voort. In die stilte kan u ook de liefde van het universum voor u ervaren en dan kan de universele liefde in uzelf opbloeien.

Een tweede weg is de liefdes-meditatie, metta bhawana. U stuurt achtereenvolgens liefdevolle gedachten, zoals waardering, vriendelijkheid, enz, naar uzelf, een geliefde ander, een neutraal persoon, een persoon tegenover wie u vijandig staat en naar iedereen. (zie: https://thebuddhistcentre.com/text/loving-kindness-meditation). Een goede meditatie voor oudejaarsavond of nieuwjaarsdag, onder het nuttigen van een oliebol, alleen of met anderen samen.

Een derde weg is het cultiveren van gedragingen waarin liefde verpakt zit: waardering, hartelijkheid, vriendelijkheid, mededogen en zo meer.

Ziehier enkele mogelijkheden om liefde zonder aanzien des persoons te ontwikkelen. Is dat geen bruikbaar voornemen vroor 2026? Ik wens u een liefdevol 2026 toe.

*) Boeken: Spiritueel leiderschap (pag. 121-123),Op weg naar jezelf. . . een pelgrimsreis in zeven etappes (pag. 85-88). Blogs: 21/8/2017, 3/7/2025, en meer.

Het wonder van de evolutie.

Geef een reactie

Survival of the fittest
(Herbert Spencer, Principles of Biology, 1864)

Ik heb de evolutietheorie altijd aangenomen voor wat zij leek te zijn – zonder in de gaten te hebben wat voor een bijzondere theorie dat eigenlijk is. Ik dacht altijd: die organismen die zich het best weten aan te passen aan de omgeving overleven. Door mutatie en ontwikkeling uit primitievere vormen ontstaan de complexere vormen die daartoe beter in staat zijn. Dat is het hele verhaal.

Ik ben daarbij volledig voorbij gelopen aan de essentiële vragen en mysteries die in de theorie besloten liggen. U kunt dat erg naïef van me vinden, en dan kan ik niet anders doen dan u gelijk geven. Misschien heeft u de voetangels en klemmen, valkuilen en wonderschone vergezichten wel opgemerkt. Maar ik niet. Daar kom ik nu op een leeftijd, die wordt gekenschetst als bejaard, nog net op tijd achter.

Vragen: hoe is alles begonnen? Slaat de evolutie-theorie alleen op de levende werkelijkheid, of ook op de eraan voorafgaande en nog steeds bestaande levenloze werkelijkheid? Op de hele kosmos, of alleen op de aarde? Hoe is het mogelijk dat uit levenloze natuur levende cellen kunnen ontstaan? (de wetenschap is er vooralsnog niet in geslaagd dit proces in het laboratorium na te bootsen).

En hoe is het mogelijk dat uit dieren en dierlijk bewustzijn mensen en menselijk bewustzijn is voortgekomen (dat we niet van de apen afstammen is inmiddels algemeen aanvaard)? Hoe verhoudt zich de evolutie met keuze vrijheid en verantwoordelijkheid?

Reflecteren op dergelijke vragen leidt tot twee innerlijke reacties: ontzag voor het mysterie achter de evolutie, en meer cerebraal, onderdelen van de evolutie-theorie die mijn intuïtie niet als waar accepteert. Zo geloof ik bijvoorbeeld niet dat de mens evolutionair uit het dierenrijk is voortgekomen. (Ik bevind me daarbij in goed gezelschap; Greg Braden, De mens als ontwerp, 2018/2024) Het zou mooi zijn als meer mensen zich in deze vragen en mysteries zouden verdiepen, en in het onderwijs meer aandacht aan deze aspecten van de evolutietheorie aandacht zou worden gegeven. Dat zou een goede basis vormen voor de spirituele ontwikkeling van de mensheid, en dan zouden we wellicht verlost worden van de oppervlakkige domheid en de harteloosheid van veel politici die daardoor veel onheil in de wereld aanrichten. Maar misschien is dat ook een naïeve veronderstelling.

Femicide.

Geef een reactie

In 2023 en in mei j.l. ben ik mijn blogs ingegaan op de essentie, de oorsprong en de functie van het kwaad in deze wereld. Ik heb daarbij echter een bepaald aspect onderbelicht, namelijk het verstoord zijn van de balans tussen Yang en Yin, al ging ik daar op 24 juli even op in. Nu wat uitgebreider in dit blog.*)

Ik neem aan dat de lezers van dit blog wel bekend zijn met de klassieke Chinese theorie omtrent Yang en Yin. Kort gezegd, deze theorie houdt in dat alles in deze wereld een expressie is van twee tegengestelde krachten, yang en yin. Deze theorie wordt tegenwoordig op grote schaal onderschreven in de filosofie en de spirituele tradities van verschillende, ook niet-Chinese, scholen. De psychiater Carl Jung heeft gesteld dat bij mannen de Yang kracht meer aan de buitenkant zichtbaar is, terwijl de yin-kracht in de binnenwereld ontwikkeld moet worden. Bij vrouwen ligt het net andersom.

In een harmonische wereld zijn deze krachten zowel in het individu als in de collectiviteit in evenwicht en beide even sterk. Maar in onze tijd is die balans wereldwijd verstoord, en is het yang overheersend geworden. Omdat Yang van nature een meer doelgerichte en scheppende kracht is, terwijl yin meer ontvangend en verbindend is, leidt dat er toe dat als bij mensen de balans tussen beide verstoord is yang een onderdrukkende kracht wordt. In onze samenleving zien we dat zowel op micro- (huiselijk) als meso- en macro-niveau. Als dat extreem wordt zijn veel kwalijke verschijnselen daarvan het gevolg: manlijke dominantie, femicide, autoritair leiderschap in organisaties en in de politiek, wreedheid, marteling, dictatuur en oorlog.

*) Dit blog is geïnspireerd op Sleutel tot de I Tjing van H.van Praag, 1977.

Erratum: in mijn blog van vorige week stond een jaartal voor de verklaring van Hamas. Dat was een fout: 1906 moest natuurlijk zijn 2006.

Hiermee is nog niet de vraag beantwoord wat die verstoring van de balans tussen yin en yang veroorzaakt. Ik heb geen idee. Als u een suggestie heeft houd ik me aanbevolen. Als ikzelf er nadere inzichten over ontwikkel zal ik er op terug komen. In tussen g ik een week op vakantie – dus volgende week geen blog.Hiermee is nog niet de vraag beantwoord wat die verstoring van de balans tussen yin en yang veroorzaakt. Ik heb geen idee. Als u een suggestie heeft houd ik me aanbevolen. Als ikzelf er nadere inzichten over ontwikkel zal ik er op terug komen. In tussen g ik een week op vakantie – dus volgende week geen blog.

Hiermee is nog niet de vraag beantwoord waardoor de verstoring van de balans russen yin en yang veroorzaakt wordt. Ik heb daarover geen idee. Als u een suggestie hebt houd ik me aanbevolen. Mocht ikzelf er nadere inzichten over ontwikkelen , dan kom ik er op terug. Intussen ga ik een week op vakantie

Met deze analyse is nog niet de vraag benatwoord wat die verstoring van de balans tussen yin en yang veroorzaakt. Daar ben ik nog niet uit. Mocht u een idee hebben, dan hoor ik het graag. Mocht ik daar meer inzicht in ontwikkelen, dan zal ik er op terug komen. Intussen ga ik een week op vakantie – dus volgende week geen blog.

Wat is goed?

Geef een reactie

Goedheid is sterker dan slechtheid
(Nelson Mandela)

Als een olievlek breidt het kwaad zich over de wereld uit. Daarom heb heb ik de afgelopen maanden veel geschreven over het kwaad en ben daarbij ingegaan op vragen als: waar komt het vandaan, wat is de functie ervan, en wat is het precies. Maar definitieve antwoorden heb ik niet gevonden. Ik realiseer me dat dit misschien niet mogelijk is – het bestaan van het kwaad is en blijft uiteindelijk een mysterie. Bovendien is het zo, dat we in deze wereld alles beleven in tegenstellingen, en het kwaad is misschien pas echt te begrijpen als we ook kijken naar het goede (zoals we duisternis pas kunnen begrijpen als we een idee hebben van wat het licht is). Daarom ga ik in dit blog maar eens in op wat het goede, wat Goed is.

Het is duidelijk dat de ideeën over wat goed is per cultuur verschillen. Maar de vraag is of onder die oppervlakte bij individuele mensen een universeel besef van wat goed, of van wat het goede is, bestaat. Een soort a priori kennis of weten, wat vervormd of zelfs onderdrukt kan worden door culturele waarden. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat de gulden regel – “Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden” of “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet” – in alle culturen geldig is, zij het dat de invulling in de praktijk kan verschillen. De essentie blijft dan hetzelfde: het tonen van respect, empathie en eerlijkheid in de omgang met anderen, gebaseerd op de eigen wensen en behoeften. Het zou ook kunnen zijn dat mededogen en solidariteit universele waarden zijn, ook al kunnen daar in sommige culturen verschillende groepen van uitgesloten zijn. Zo zijn er vele anekdotes van mensen die vreemdelingen of vijanden die ziek of gewond zijn toch bijstaan, ook al hebben die vijanden eerder veel verdriet veroorzaakt.

Ik heb hier impliciet al een aanduiding gegeven van wat dat universele goed zou kunnen zijn. Ook in de kunst – muziek, beeldende kunst, literatuur, architectuur, enz. – komt dat universeel goede soms tot uiting. Volgens de recensent was dat bijvoorbeeld het geval in het recente North Sea Jazz Festival.

Mensen kunnen tot kwaadaardig gedrag vervallen als de balans in hun wezen om wat voor een reden dan ook verstoord is, met name de balans tussen Yang en Yin. Naar zijn aard is Yang initiërend, penetrerend, wilskrachtig en egogericht, terwijl de Yin energie meer verbindend, ontvankelijk, bereidwillig en ecogericht is. Als de yangkracht zich niet door wu wei (niet handelen) weet in te tomen, en de yin energie daar tegenover niet door intuïtie en wijsheid voldoende sterkte weet te ontwikkelen, dan is de balans zoek, en dat is de oorzaak van veel kwaad in de wereld. Dit soort processen spelen zowel op individueel als op collectief niveau. Volgende week werk ik dat verder uit.