Categoriearchief: Politiek

Een hemelse invasie op aarde?

Wij gaan het Christendom beschermen.
(Donald Trump)

Voor wie dit nog niet weet: De Correspondent is een online journalistiek platform, dat er naar streeft de wereld beter te begrijpen via diepgravende verhalen. Het paart grondig geverifieerde feiten aan daarop gefundeerde meningen en weet nepnieuws te vermijden. Ik ben er al jaren op geabonneerd, en heb ze nooit op een op een onjuistheid kunnen betrappen. Maar nu hebben ze een analyse gepubliceerd over de New Apostolic Reformation (NAR), een wereldwijde beweging van Christenen, die er op uit is om overal de westerse democratie omver te werpen. In deze analyse wordt gesteld dat ze dat ook daadwerkelijk gaat lukken. De analyse is geschreven door de gerenommeerde medewerkers Rinke Verkerk en Rosan Smits. Niettemin roept deze analyse bij mij enige vragen op. Het voert voor dit blog te ver om deze analyse hier samen te vatten – daarvoor is hij te complex en te uitgebreid. Ik zou zeggen: lees het zelf.*) Ik zal me hier beperken tot enige punten.

De NAR streeft er naar om op de hele wereld de democratie te vervangen door een theocratische dictatuur. Dankzij Trump lijkt ze dat te lukken, in elk geval in de VS. De beweging heeft in de VS 162 miljoen volgelingen die allemaal Trump als de nieuwe messias beschouwen. Volgens deze beweging schept hij doelbewust een armageddon dat de voorbereiding is op de eindtijd.
De beweging steunt en steunde dictatoren overal ter wereld: Netanyahu, Bolsonaro, Orban. De beweging groeit niet alleen explosief in de Verenigde Staten – waar het aantal volgelingen de afgelopen 50 jaar vertienvoudigde –, maar ook in Latijns-Amerika, Afrika en Israël. Ze heeft daarnaast actieve netwerken in Europa, waaronder in Nederland.
In de VS zijn aanhangers van de beweging intussen doorgedrongen in alle geledingen van de samenleving: in de kliek rond Trump, in de gerechtshoven, in de leiding van diverse overheidsinstituties, op de universiteiten en in het bedrijfsleven.
De beweging wordt gesteund in massale kerkdiensten die geleid worden door predikanten, kerkleiders en ‘apostelen’. De meer behoudende kerkleiders en predikanten protesteren hier niet tegen, want als ze dat zouden doen zouden ze de helft van hun gemeenten verliezen.

Tot zover deze bespreking. Het is intussen goed voorstelbaar dat het de NAR lukt om de Amerikaanse republiek om te vormen tot een theocratie. De analyse laat goed zien hoe vreselijk dat zou zijn. Maar ik betwijfel toch of dat in de rest van de wereld gaat lukken. Maar zelfs als het alleen in Amerika gaat gebeuren is de schade enorm. Daarom vind ik het goed hier aandacht aan te besteden. De burgers en onze regeringen kunnen er alert op zijn, en een gewaarschuwd mens telt voor twee.

Je kunt je in het algemeen afvragen hoeveel aandacht we moeten besteden aan de destructieve processen in de wereld. Moeten we ze niet gewoon negeren? Het verleden heerft echter aangetoond dat dat niet zonder gevaar is. Daarom gaat het wat mij betreft – zoals ik al eerder heb gezegd – om het vinden van een balans: tussen onze creatieve energie en genieten van de schoonheid en van wat er wel goed gaat in deze wereld enerzijds, en anderzijds ons af en toe laten raken door het leed dat veroorzaakt wordt door natuurrampen (zoals de vreselijke bosbranden in Fontainebleau en Canada) en door wat mensen aanrichten.

De NAR heeft zich de historische ‘Appeal to Heaven’-vlag van George Washington
toegeëigend (het laat zich vergelijken met hoe extreemrechts in Nederland
de Prinsenvlag uit de Tachtigjarige Oorlog gebruikt: oranje-blanje-bleu).

*) https://decorrespondent.nl/shorts/17063/deze-christenen-willen-overal-ter-wereld-de-democratie-omverwerpen-dankzij-donald-trump-lukt-het-ze

VOLGENDE WEEK GEEN BLOG VANWEGE VAKANTIE

Nein, non, nee

Geef een reactie

D66 wilde toch een ambitieus Europa met een ambitieuze begroting? Heel vreemd dat premier Jetten zich nu zelfs verzet tegen een kleine verhoging van het EU-budget.
(Volt-politici Sven Franck, Laurens Dassen en Reinier van Lanschot in Trouw van 5 jukli j.l.*)

Op mysterieuze wijze is het blog van vorige week verdwenen. Het is wel gepubliceerd, maar daarna in de onverschrokken muil van internet verdwenen en nooit meer teruggevonden.Vandaar dat ik het hier herhaal – met excuses aan degenen die het toch al gelezen hadden.

Het is nu voor de derde keer dat Rob Jetten (D66) een verkiezingsbelofte doorbreekt. Citaat: ‘Het D66 Europese Verkiezingsprogramma was er glashelder over: “Werken aan een vrije, rechtvaardige en democratische toekomst kan niet zonder een ambitieuze begroting.” Ook tijdens de verkiezingscampagne pleitte Jetten voor een tien keer ambitieuzer Europa.’ Maar in plaats daarvan weigert deze regering als een van de weinige landen in Europa een verhoging van 0,1 % van het nieuwe Europese budget voor de komende vijf jaar – NB: aanzienlijk minder dan de inflatie! (De twee eerste keren dat Jetten c.s. de verkiezings- c.q. campagne-beloften doorbrak betroffen de thema’s ‘klimaat’ en de houding tegenover Israël. Dat heet kiezersbedrog – iets anders dan creatieve compromissen sluiten). Dat komt ervan als je principieel kiest voor samenwerking met de VVD. (Terzijde: het is natuurlijk erg naïef om die voorkeur al uit te spreken voordat je gaat onderhandelen over een nieuw regeringsprogramma. Je belangrijkste machtspositie geef je zo bij voorbaat uit handen).

In feite hebben we als premier Yesilgöz, want Jetten volgt haar na als een achtjarige zijn moeder. En als vicepremier hebben we Eelco Heinen, niet formeel maar wel substantieel, voor wie een strak bezuinigingsbeleid gaat boven alle noden die we als land momenteel meemaken, en waar wat aan gedaan moet worden. Hij is mordicus tegen eurobonds, waardoor de financiering van de benodigde uitgaven aanzienlijk goedkoper uit zou vallen (aldus de economen Bezemer en Jacobs).

Dit alles laat goed zien waar een rechtse politiek toe leidt. Ik geloof dat het goed is ons daarvan bewust te zijn, zonder nochtans ons goede humeur te verliezen. Als we erin slagen deze twee tegengestelde processen in ons brein naast elkaar te laten bestaan, geloof ik dat dit het meest heilzaam is zowel voor onszelf als voor de wereld als geheel. Dat is de uitdaging van deze tijd.

*) Dit blog is gebaseerd op en geïnspireerd door bovengenoemde column. Lezing is aanbevolen

Algoritmen

Geef een reactie

Het toeslagenschandaal laat zien wat algoritmen bij slordige toepassing te weeg kunnen brengen. Het probleem bij de toeslagenaffaire is, dat de overheid nog steeds wil vasthouden aan een rechtvaardige compensatie aan ouders die ten onrechte schade hebben geleden. Men wil vermijden dat sommigen te veel en anderen te weinig compensatie krijgen (of zelfs al hebben gekregen). Om dat te doen moet elk dossier met de hand worden bekeken. Overigens moet dat ook volgens de wet. Als ze dat consequent blijven volhouden dan duurt het nog maar 18 jaar voor dat de affaire is afgerond (volgens de Raad van State).

Dit probleem is onoplosbaar, en een gevolg van het oorspronkelijk handelen volgens een algoritme, dat bleek te discrimineren tussen in Nederland geborenen en mensen met een buitenlandse achtergrond. Daardoor zijn vele ten onrechte aangesproken op te veel ontvangen toeslagen en dientengevolge beboet, met honderden rechtszaken als gevolg. Tot zover de omschrijving van het probleem – dat is overigens te kort door de bocht, maar als ik het probleem in detail uit de doeken zou doen had ik een vuistdik rapport nodig. Maar de conclusie uit de vorige alinea staat.

Dit probleem is dus onoplosbaar, zoals vele andere problemen die door de vorige kabinetten zijn gecreëerd of voor zich uit geschoven (met instemming van de meerderheid der kiezers). Waarom ik dit probleem aan de orde stel is omdat het als een casus kan dienen in de discussie over AI. Want het is wel zeker dat als AI wordt toegepast bij vele overheidsmaatregelen, wat men van plan is, dat er soortgelijke fouten zullen worden gemaakt. AI geeft immers terug wat je er in stopt, en dat blijft mensenwerk. Daarom denk ik dat we AI met de grootste voorzichtigheid moeten gebruiken, en als het te vermijden is, helemaal niet.

Intussen draagt AI al op dit moment bij aan de vernietiging van de wereld, door het waanzinnig hoge energie- en watergebruik van de huidige datacentra. Laten we het dus zo weinig mogelijk gebruiken en onze stem verheffen tegen de gewetenloze toepassing ervan.

Hoera! Eindelijk een competente minister.

Geef een reactie

Onvoldoende
Het oordeel van Linda Steg (hoogleraar duurzaam gedrag) over de reactie van het kabinet op de uitkomst van het burgerberaad over klimaat beleid.
Zo lafjes, die reactie van D66 op het burgerberaad.
(Kelli van der Waals in Trouw, 2 juni 2026.)

Dit kabinet heeft een opmerkelijk talent om geen rekening te houden met eensgezinde meningen in de bevolking. Zo werd de overeenstemming tussen veel partijen na lang onderhandelen over de AOW-leeftijd opengebroken. En het kabinet gaat niet mee met de publieke opinie over het belasten van vermogens en bedrijfswinsten. Het negeert de overeenstemming tussen vakbonden en de werkgevers over het in standhouden van de sociale verzekeringsuitkeringen. Het neemt nu iets meer stelling tegenover Israël, maar nog steeds veel slapper dan de meerderheid van de bevolking wil. En het resultaat van het burgerberaad over het klimaat, dat voor de overgrote meerderheid werd onderschreven wordt door het kabinet voornamelijk genegeerd. Waaruit blijkt dat minister president Jetten zijn eerder ferme standpunten over het klimaat probleem heeft ingeslikt. Welke conclusie kunnen we hieruit trekken?

Dit kabinet wordt beheerst door de VVD, die vrijwel even rechts is als de PVV en Ja21.
Dit betekent dat het een voortzetting is van het kabinet Schoof. Verder drie jaar stagnatie, waarna het kabinet valt en we een nieuwe rechtse regering krijgen, die ook weer een aantal maanden nodig zal hebben om te besluiten dat ze niets kunnen doen.
80 % van de kiezers/burgers schijnt voor een strenger klimaatbeleid te zijn. Maar die meerderheid is niet bereid daar echte consequenties aan te verbinden (leefstijl, consumptiegedrag, kiezersgedrag)
Als je je niet vastlegt op het grotendeels volgen van de uitkomsten van het burgerberaad kun je het beter niet instellen. Op deze manier doet het verder afbreuk aan het vertrouwen in de overheid.
Het gevolg van dit alles op korte termijn is dat in tussentijdse peilingen D66, VVD en CDA fors verliezen, ten gunste van Ja21 en FvD. Pro wint ook een beetje.

Wat moeten we hier nu mee? Het kabinetsbeleid ligt buiten onze directe invloed. We kunnen dus niet veel meer doen dan staan en gaan voor de samenleving die we willen. Zo bewust mogelijk leven en onze verantwoordelijkheid nemen, en dan hopen dat dat ooit zal bijdragen tot onze redding. En het is een bemoedigende gedachte dat dit rechtse geweld, nationaal en mondiaal, ooit voorbij zal gaan en omslaan in een humanere samenleving. Hoe en wanneer dat zal gebeuren weten we niet, maar als we tijd van leven hebben zal het zeker gebeuren.

En intussen heeft dit kabinet ook nog een competente en moedige minister: Van den Brink, die eindelijk durft stelling te nemen rond de spreidingswet – ook tegen zijn eigen coalitiegenoot de VVD in. Hij paart doortastendheid aan goede contacten met de burgemeesters, ook die van gemeenten die nog niet aan de spreidingswet hebben voldaan. Een voorbeeld voor ons allen.

Het einde van Trump . . .

Geef een reactie

Je ziet verrassend weinig weerstand tegen Trump en zijn Amerika, ondanks dat hij intussen duizenden doden op zijn geweten heeft en de wereld onderwerpt aan een destructief proces. Men schijnt te hopen op een verkiezingsoverwinning in november, die hem dan wel aan banden zal leggen. Maar dat lijkt me eerlijk gezegd valse hoop.Ik zie een viertal mogelijke scenario’s.

Scenario 1. De democraten behalen een zeer ruime overwinning die Trump formeel niet kan negeren.Daarna regeert hij verder met decreten, die zullen aangevochten worden voor de rechter maar waar hij zich niets van zal aantrekken, dan wel dat die rechtszaken via het hooggerechtshof allemaal door hem zullen worden gewonnen of zo lang gerekt dat ze zijn termijn wel uit zullen duren.
Scenario 2. Trump creëert een nieuwe crisis en roept op die basis de noodtoestand uit, en vindt daarin voldoende reden om de verkiezingen te af te blazen dan wel voor onbepaalde tijd uit te stellen. Voor wat betreft rechtszaken, zie scenario 1.
Scenario 3. De democraten behalen een marginale overwinning, die Trump volledig negeert. Hij zal de verkiezingen bestempelen als frauduleus. Voor wat betreft de rechtszaken: zie scenario 1.
Scenario 4. Trump wint de verkiezingen, mede dankzij de indeling van nieuwe kiesdistricten.

Er is me maar één voorbeeld bekend van een dictator die een verkiezingsnederlaag accepteert: Orban. (Kaczinsky tel ik niet, want die rekent er op dat hij overal zijn mannetjes heeft zitten, die de nieuwe regering zullen blokkeren. Dat lijkt aardig te lukken). Verder accepteert geen enkele dictator voor zover mij bekend zijn nederlaag. Waarom zou Trump dat wel doen?

Als Trump aan het einde van zijn termijn wel de presidentsverkiezingen laat doorgaan zie ik ook twee scenario’s:

Scenario 1. Hij stelt zich opnieuw kandidaat, bewerende dat de regel dat een president geen twee termijnen achter elkaar mag regeren alleen maar geldt voor twee aansluitende termijnen. Voor de rechtszaken, zie scenario 1 hierboven (of hij krijgt het congres zover dat die wet wordt ingetrokken).
Scenario 2. Er stelt zich een opvolger kandidaat, die precies zal doen wat Trump van hem verlangt, bijvoorbeeld J.D.Vance.

In beide gevallen is het niet uit te sluiten dat Trump of zijn opvolger de verkiezingen weer zal winnen.

Ik sta bekend om mijn pessimistische voorspellingen, maar de meeste daarvan zijn helaas realistisch gebleken. Maar niet allemaal, en ik kan het ook nu mishebben. Maar ook dan zijn we zeker nog niet van Trump af. Het zou goed zijn als zowel de politici als de burgers zich hiervan bewust zouden zijn; en zich dus niet als bange haasjes zouden gedragen. Meneer Carney uit Canada is ons hier in voorgegaan.

Uiteindelijk zal Trump en zijn aanhang aan hun eigen waanzin ten onder gaan, maar wanneer? Dat weten we niet.

Wat we (niet) willen.

Geef een reactie

Er is maar één aarde voor ons beschikbaar.

Wat willen we: ruimhartige open grenzen, of het behoud van onze verzorgingsstaat? Die twee zijn moeilijk te combineren. Als we daarbij ook nog tegelijkertijd het behoud van onze industrie willen nastreven, is dat helemaal een onmogelijke opgave. Volgens Paul Schenderling zijn deze drie doelen niet tegelijkertijd te realiseren, en ik ben dat na enig logisch nadenken met hem eens. We zullen moeten kiezen tussen twee van deze drie doelen; dat zal al moeilijk genoeg zijn.

Het zal de lezers van dit blog niet verbazen, dat ik primair kies voor de eerste twee genoemde doelen. Maar ik denk dat een gratuit keuze is, als je daarmee niet nadenkt over de consequenties. Een vermindering van onze industriële capaciteit zal ongetwijfeld leiden tot een verminderde koopkracht; ook als we deze transformatie samen kunnen laten gaan met een vergroening en verduurzaming van onze industrie. Ik geloof niet dat de nieuwe ontwikkelingen van AI dat kunnen voorkomen.

Naar aanleiding van deze vraagstelling, en ook in verband met de stijgende energieprijzen en de inflatie ben ik eens nagegaan hoeveel ik bereid zou zijn in te leveren. Die vraag hangt niet alleen samen met kiezen voor bovengenoemde prioriteiten, maar is ook een morele vraag. Ik leef er comfortabel van, maar vergeleken met de armoede in de wereld – bij ons in Nederland, maar helemaal elders, waar mensen nauwelijks kunnen overleven – voelt dat ongemakkelijk. En ook heb ik eenveel te grote voetafdruk. Maar ik zie niet hoe ik op een zinvolle manier door een versobering van mijn bestedingspatroon een reële, niet alleen symbolische, bijdrage zou kunnen leveren aan het verminderen van die armoede en het behoud van de aarde.

Anders wordt het als een vermindering van mijn inkomen zou leiden tot het als samenleving prioriteit geven aan het aanpakken van de klimaat crisis, het behouden van de natuurdiversiteit, een barmhartige houding tegenover vluchtelingen, royale (en efficiënte!) ontwikkelingshulp, en een royale verzorgingsstaat voor de armsten in onze samenleving. Dat kan als de overheid het voortouw neemt en een offer van ons vraagt, waar we dan voor zouden kunnen kiezen. Ik heb een percentage van vermindering in mijn hoofd waar ik zonder meer toe bereid zou zijn; dat maak ik hier niet bekend, want de ‘proof of the pudding is in the eating.’ Het valt nog maar te bezien wat ik daadwerkelijk zonder mopperen zou kunnen en willen doen, als ik voor de keuze werd gesteld.

Het is overigens wel duidelijk dat een groot deel van onze bevolking niet bereid is tot een offer, en de overheid dus niet zo’n initiatief zou nemen. Auto opgeven, geen vlees eten, niet meer vliegen? – no way. Maar dan moeten we niet zeuren over tekorten in de zorg, het onderwijs, een duur ov, een verschralende natuur, maatschappelijke ongelijkheid, en uiteindelijk een rampzalige toekomst voor onze nabestaanden, enzovoort, enzovoort.

Au. . . 😫

1 reactie

De afdeling Amsterdam van ‘Grootouders voor het klimaat’ organiseert iedere maand een klimaatwake (zie: https://www.klimaatwake-amsterdam.nl). Daarin komen een aantal grootouders (en anderen) bij elkaar om uiting te geven aan hun bezorgdheid over de warmtestijging, en hun vrees voor de rampzalige gevolgen hiervan voor hun nageslacht (kinderen en kleinkinderen, en hun leeftijdgenoten). Zij mediteren samen, wisselen hun gedachten uit. Een spreker houdt een korte inleiding, we zingen samen bestaande en speciaal voor deze wake geschreven liederen, en doen een ritueel. De laatste keer ging dat als volgt.

Er lagen steentjes, en daarvan kon iedereen er een uitkiezen en dat in gedachte leggen in de schoen van iemand om die bij de les te houden wat betreft de klimaatcrisis. Ikzelf legde dat in de schoen van onze minister president Jetten. Die heeft me diep teleurgesteld. Als leider van D66 sprak hij zich herhaaldelijk uit voor een ambitieus klimaatbeleid, en als minister voor het klimaat in het vierde kabinet Rutten zette hij een aantal belangrijke stappen: het klimaatplan 2023 en zijn voornemen om uit het European Energy Charter te stappen (de energietransitie ging hem te langzaam). Daarvan is er niets meer over in het regeringsbeleid van het huidige minderheidskabinet. Deze regering zal de eerder uitgesproken klimaatdoelen niet halen. Het kabinet staat formeel onder zijn leiding, maar Jetten (en ook Bontenbal) hebben zich als brave schooljongetjes geheel onderworpen aan hun strenge moeder, vicepremier Yesilgöz.

Er is vandaag de dag veel te weinig aandacht voor de globale opwarming – alle aandacht gaat naar de waan van de dag. Begrijpelijk, maar zeer betreurenswaardig. In wiens of wier schoen legt u uw steentje? Het kan een schoen van een publieke of politieke figuur zijn, maar ook van iemand uit uw omgeving. En wat dacht u van uw eigen schoen? Als u dit gedaan heeft is het interessant voer voor een gesprek met uw naasten, die u kunt aanraden ook hun steentje te leggen. Het lijkt me een mooi ritueel voor goede vrijdag. Met pasen komt dan de hoop weer terug!

Tussen hoop en vrees.

Geef een reactie

See what no one else sees. See what everyone chooses not to see – out of fear, conformity, or laziness. See the whole world anew each day.
(Patch Adams)

Begin 2024 beschreef ik hoe vanuit drie kanten gewaarschuwd werd voor een wereldwijde ramp, die binnen twee jaar zou plaats vinden en het begin zou zijn van de vernietiging van de mensheid. *) Maar in 2024 en -25 is een dergelijke alomvattende ramp uitgebleven. Maar misschien komt die ramp dit jaar alsnog, als de lopende oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en Soedan volkomen uit de hand gaan lopen.

Een van de effecten van deze oorlogen is dat alle aandacht er naar uit gaat ten koste van de aandacht voor het steeds rampzaliger worden van het klimaat probleem. Hoe langer deze oorlog duurt, hoe grote dat effect wordt. En we zijn toch echt op weg naar de ineenstorting van diverse ecosystemen en een nog veel grotere klimaatverandering dan we nu al zien. Veel van wat me lief is in deze wereld dreigt verloren te gaan.

Voor mezelf is dat misschien nog niet zo’n grote ramp, ik ben al oud en zal dit misschien niet meer in volle omvang meemaken. Maar voor mijn kinderen en kleinkinderen en al hun miljarden leeftijdgenoten ligt dit anders. Ik denk dat als ik geen (klein)kinderen zou hebben dit me evenzeer ter harte zou gaan.

We kunnen natuurlijk niet de hele dag onze aandacht richten op de toestand in de wereld. Dan zouden we depressief of gek worden. Daarom breng ik me de woorden dan Patch Adams, de oprichter van Clini Clowns, weer in herinnering: Laten we iedere dag de pijn en de chaos van de wereld voor enkele momenten tot ons laten doordringen, en de gevoelens die daarbij horen echt op ons laten inwerken. Het helpt daarbij als we onze aandacht kunnen richten op iemand of een groep die daadwerkelijk onder de oorlogen lijdt. Enkele minuten zijn genoeg. En daarna gaan we over tot de orde van de dag: het mooie leven dat er ook is.

*) 1. De Kogi-profetie; 2. een waarschuwing door aliens, buitenaardse wezens die met UFO’s zouden meegekomen zijn; 3. en een waarschuwing door een groep van 1500 CEO’s, zakelijke leiders, politici en experts in 113 landen.

De Koningin

Geef een reactie

In mijn vorige blog heb ik de ontwikkeling van de man beschreven van kind naar volwassenheid, zoals die beschreven is door Jung. Naar aanleiding van die beschrijving is door Jung en zijn leerlingen de ontwikkeling van de vrouw in spiegelbeeld beschreven. Haar ziel wordt dan beschreven als animus, en het is de opgave van de vrouw haar animus te ontwikkelen. Die ziel zou dan haar mannelijke binnenkant zijn.

Deze redenering gaat volgens mijn ervaring en inzicht volstrekt mank. In de eerste plaats is de ziel altijd vrouwelijk, en hoeft de vrouw haar ziel dus niet zo te herkennen en ontwikkelen als een man – Terzijde: het woord ‘animus betekent in het latijn dan ook niet ‘ziel’ maar ‘verstand -. Haar ziel is al vanaf de geboorte volop aanwezig in haar bewustzijn en expressie.

Wat de vrouw echter moet ontwikkelen is niet haar anima, maar haar ‘spiritus’, haar geest. Dan komen naast haar yin-eigenschappen (zoals ontvankelijkheid, wijsheid, intuïtie en zorgzaamheid ) ook haar yang-eigenschappen (wilskracht, agressie, autonomie, besluitvaardigheid en doortastendheid) tot ontwikkeling. Als dat proces in balans met haar anima verloopt dan zie je vrouwelijke leiders naar voren komen die kracht paren aan mildheid. Voorbeelden van dergelijke leiders zijn Gro Harlem Brundtland, Jacinda Ardern, Mette Frederiksen en in ons land: Sigrid Kaag, Femke Halsema en anderen. Zij tonen het leiderschap dat we nodig hebben. Ook de ontwikkeling van de vrouw is in een mythe beschreven: de mythe van Amor en Psyche.

Maar onder invloed van de verharding in de cultuur gaat bij de ontwikkeling van het vrouwelijk leiderschap ook veel mis. Als vrouwen hun aandacht richten op de ontwikkeling van hun kracht en autonomie, maar daarbij hun anima geen ruimte meer geven, dan krijg je leiders die iedere barmhartigheid ontberen. Ik denk daarbij aan iemand als Margaret Thatcher, en in ons land Marjolein Faber, Mona Keijzer en Dilan Yeşilgöz. Dat is het soort leiderschap dat we kunnen missen. Vandaar dat ik mijn voorkeur voor vrouwelijk leiderschap vandaag de dag nuanceer.

Tot zover mijn summiere verhandelingen over mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Er is uiteraard veel meer over te zeggen, maar daarvoor biedt een blog onvoldoende ruimte. Maar misschien kunnen deze blogs toch aanzetten tot nadere bespiegelingen, ook over onze eigen ontwikkeling.

Kun je de rol van het vrouwelijke spelen?

Geef een reactie

Er zijn in principe twee soorten mensen:
mensen die dingen bereiken en mensen die claimen dat ze dingen hebben bereikt.
In die eerste groep is het minder druk.
(Mark Twain)
Kun je de rol van het vrouwelijke spelen?
(Lao-tse)

Jarenlang heb ik gepleit voor meer vrouwen in leidinggevende functies. Maar nu merk ik dat ik dat standpunt moet nuanceren. Daar heb ik twee blogs voor nodig, want ik maak eerst een omweg via de ontwikkeling van de vrouwelijke kant van de man.

Baanbrekend werk op dat gebied is verricht door C.G. Jung. Hij stelde dat in de man, diep in zijn binnenste, zijn ziel leeft, door Jung ‘anima’ genoemd. Zijn ziel is de vrouwelijke kant van zijn karakter – terzijde: in het Duits, frans, latijn en oud-nederlands is het woord ziel van het vrouwelijk geslacht – die bij een gezonde persoonsontwikkeling pas later in zijn leven naar buiten treedt. Daarvoor laat de man in ontwikkeling zijn typerende mannelijk kant zien (yang-kant), die door zijn fysieke natuur en de socialisatie in de cultuur is bepaald. Eigenschappen als wilskracht, agressie, besluitvaardigheid en doortastendheid treden daarbij op de voorgrond.

Zelfonderzoek zou er dan toe moeten leiden dat in de adolescentie zijn anima meer door hemzelf herkend en aanvaard wordt. Zij komt dan tot ontwikkeling, en de bovenstaande eigenschappen worden dan verzacht door bereidheid, ontvankelijkheid, wijsheid, intuïtie en zorgzaamheid (yin-kant). Dit is een zeer oppervlakkige en korte samenvatting. Voor een meer uitgebreide bespreking van deze processen verwijs ik naar de boeken van Jung en mezelf.*) .

Onder invloed van de modernistische en post-modernistische cultuur wordt echter de ontwikkeling van de anima nogal eens geblokkeerd. Je ziet dan mannen en leiders opstaan waarbij de ‘vrouwelijke’ eigenschappen ook niet tot ontwikkeling zijn gekomen. In extremis krijg je dan ‘leiders’ als Trump, Wilders, Orban, Erdogan, Poetin, Stalin, Lenin. Kenmerkend voor deze ‘leiders’ is het totale ontbreken van barmhartigheid. Mark Carney, de premier van Canada, lijkt me iemand bij wie die ontwikkeling wel in balans is verlopen.

Volgelingen van Jung beschrijven de ontwikkeling van vrouwen als spiegelbeeldig aan de ontwikkeling van de man. Maar naar mijn menig klopt dat niet. In de literatuur heb ik daarover echter geen kritische kanttekening kunnen vinden. Merkwaardig! In mijn volgende blog ga ik daar verder op in.

*) C.G. Jung, Archetypen, 1987. Erik van Praag, Spiritueel leiderschap, 1996/9 en Voor niets gaat de zon op, 2012. In de boeken van mij wordt de graal-legende beschreven, die een prachtige metafoor is voor de ontwikkeling van de man.