Tag archieven: spiritus

Gender en geest.

Dit blog sluit aan op de blogs van 5 en 12 maart. Het verdient aanbeveling die er nog even bij te pakken.

Op 5 en 12 maart heb ik twee blogs geschreven over de persoonsontwikkeling van mannen en vrouwen en over mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Daar moet ik op terugkomen – want mede doordat een blog noodzakelijkerwijs kort moet zijn ben ik daar wat ongenuanceerd geweest. Op twee thema’s wil ik hier wat nader ingaan: gender en spiritus.

Maar ongeacht of iemand zich met zijn biologische sekse of met een daarvan afwijkende genderidentiteit identificeert komt het er op aan dat zowel de yang-als de yin-eigenschappen, of anders gezegd de anima en de spiritus, beide tot ontwikkeling komen. Voor een gebalanceerde persoonlijkheid en dus ook voor een gebalanceerd leiderschap dienen beide aspecten van de persoonlijkheid in harmonie met elkaar samen te werken. Dan ontstaat er een leiderschap dat zowel krachtig is als barmhartig.

Het woord spiritus heb ik in die blogs niet nader toegelicht, en ik heb het min of meer gelijkgesteld met de yang eigenschappen. Maar dat klopt niet. De spiritus is dat deel van de persoonlijkheid dat communiceert met de onzichtbare wereld. Men kan daar toegang tot krijgen zowel via de anima als met behulp van de rede. Intuïtie, liefde zonder aanzien des persoons, eenheidsbewustzijn en openbaringen maken deel uit van de spiritus, en kunnen gelijkelijk optreden bij mannen en vrouwen.

Spiritus koker

Ik had in het blog van 12 maart en hierboven dus beter het woord ‘geest’ kunnen gebruiken in plaats van het woord spiritus. In het latijn betekent het woord spiritus inderdaad geest. Maar in het Nederlands roept het woord verwarring op. Het is niet zo dat de vrouw naast haar animus haar spiritus tot ontwikkeling moet brengen, maar eerder haar geest – je zou dat de mannelijke ziel kunnen noemen – terzijde: zo wordt het woord ook gedefinieerd in de oude Van Dale en in het etymologisch woordenboek. Overigens is het woord ‘geest’ van het mannelijk geslacht, evenals het woord ‘esprit’ in het Frans en het woord ‘Geist’ in het Duits – . Maar ‘geest’ wordt ook in andere betekenissen gebruikt; vandaar dat ik het in eeste instantie had vermeden.

Ik heb u hiermee voldoende in verwarring gebracht – dus ik laat het hier maar bij. De strekking van de blogs op 5 en12 januari blijven hopelijk overeind.

De Koningin

In mijn vorige blog heb ik de ontwikkeling van de man beschreven van kind naar volwassenheid, zoals die beschreven is door Jung. Naar aanleiding van die beschrijving is door Jung en zijn leerlingen de ontwikkeling van de vrouw in spiegelbeeld beschreven. Haar ziel wordt dan beschreven als animus, en het is de opgave van de vrouw haar animus te ontwikkelen. Die ziel zou dan haar mannelijke binnenkant zijn.

Deze redenering gaat volgens mijn ervaring en inzicht volstrekt mank. In de eerste plaats is de ziel altijd vrouwelijk, en hoeft de vrouw haar ziel dus niet zo te herkennen en ontwikkelen als een man – Terzijde: het woord ‘animus betekent in het latijn dan ook niet ‘ziel’ maar ‘verstand -. Haar ziel is al vanaf de geboorte volop aanwezig in haar bewustzijn en expressie.

Wat de vrouw echter moet ontwikkelen is niet haar anima, maar haar ‘spiritus’, haar geest. Dan komen naast haar yin-eigenschappen (zoals ontvankelijkheid, wijsheid, intuïtie en zorgzaamheid ) ook haar yang-eigenschappen (wilskracht, agressie, autonomie, besluitvaardigheid en doortastendheid) tot ontwikkeling. Als dat proces in balans met haar anima verloopt dan zie je vrouwelijke leiders naar voren komen die kracht paren aan mildheid. Voorbeelden van dergelijke leiders zijn Gro Harlem Brundtland, Jacinda Ardern, Mette Frederiksen en in ons land: Sigrid Kaag, Femke Halsema en anderen. Zij tonen het leiderschap dat we nodig hebben. Ook de ontwikkeling van de vrouw is in een mythe beschreven: de mythe van Amor en Psyche.

Maar onder invloed van de verharding in de cultuur gaat bij de ontwikkeling van het vrouwelijk leiderschap ook veel mis. Als vrouwen hun aandacht richten op de ontwikkeling van hun kracht en autonomie, maar daarbij hun anima geen ruimte meer geven, dan krijg je leiders die iedere barmhartigheid ontberen. Ik denk daarbij aan iemand als Margaret Thatcher, en in ons land Marjolein Faber, Mona Keijzer en Dilan Yeşilgöz. Dat is het soort leiderschap dat we kunnen missen. Vandaar dat ik mijn voorkeur voor vrouwelijk leiderschap vandaag de dag nuanceer.

.

© Caroline Myss, Archetype kaarten