Auteursarchief: Erik van Praag

Wat is de vraag?

Vlak voor Gertrude Stein stierf, vroeg ze ‘Wat is het antwoord?’ Er kwam geen antwoord. Ze lachte en zei: ‘In dat geval, wat is de vraag?’ Toen stierf ze.

Een vraag die ik haar aangereikt zou hebben (als ik daar tijdig aan gedacht zou hebben) is:
Wanneer het Vele tot Éen is herleid, waartoe herleidt men dan het Ene?
Zen- koan

Na de relatieve rust van het ‘niet weten’ (zie mijn blog van twee weken geleden) komen nieuwe onderzoeksvragen op – vragen waarop geen antwoord mogelijk is. Een van die vragen is ‘Waar komt de Oorsprong van alles vandaan?’ Daarop zijn twee antwoorden mogelijk:
– de Oorsprong komt uit het niets,
– de Oorsprong is er altijd al geweest.
Deze antwoorden kunnen door ons verstand niet bevat of begrepen worden. Ze verwijzen naar het mysterie, het enigma dat aan ons bestaan ten grondslag ligt. Zou de Oorsprong namelijk uit Iets voorkomen, dan was de Oorsprong niet de Oorsprong maar dan zou dat Iets de Oorsprong zijn – en dan zou de vraag opnieuw rijzen.

Een tweede vraag die ik niet kan beantwoorden betreft openbaringen. Ikzelf heb in de loop van mijn leven verschillende openbaringen gehad. Het verschil tussen openbaringen en ‘gewone’ invallen is dat openbaringen komen met een gevoel van onaantastbare waarheid of autoriteit. Enkele leken direct van de Oorsprong afkomstig. (Christenen zouden spreken van de Heilige Geest,of de Goddelijke inwoning. Urantia spreekt van de ‘thought adjuster‘). Andere gaven me het gevoel dat ik geleid en gedragen wordt (door mijn bescherm engel of spirituele gids?), en beïnvloedden de keuzen en beslissingen in mijn leven – met zeer heilzame gevolgen. Een speciale categorie waren intuïties bij mijn werk als therapeut, bedrijfs-adviseur en coach. Er vielen dan wijze woorden uit mijn mond die van wezenlijke betekenis waren voor de ander, woorden waarvan ik niet wist waar ik ze vandaan haalde. (bij het faciliteren van het transformatiespel leken die afkomstig van de ‘engel’ van het spel). Al deze openbaringen en intuïties vallen me spontaan is als bewuste gedachten (in een enkel geval via mijn computer*). Ze roepen voor mij de vraag op naar de bron ervan – en dat is eveneens een onbeantwoorde vraag. En of ik daar ooit antwoord op zal krijgen? Ik betwijfel het. Ook dit blijft een mysterie.

Een derde onbeantwoorde vraag komt in mijn blog over twee weken aan de orde.

*)Dat is niets minder dan een wonder, door mij uitvoerig beschreven in Spiritueel leiderschap), pagina 100.

Volgende week geen blog (ik ben weg op een stedentripje naar München)

Kan Israël nog op zijn schreden terug keren?

1 reactie

Ik ben voorstander van de verplichte verplaatsing en ik zie daar niets immoreels in
(David Ben Goerion (eerste premier van Israël) over de Palestijnen; 1938)

Ik heb eerder geschreven dat mijn liefde voor Israël waarmee ik ben opgegroeid is uitgedoofd. Maar in dit blog ga ik een stap verder: het met nadruk verwerpen van het zionisme. Ik was er altijd al sceptisch over maar het artikel van Benjamin Moser in de De Groene van 9 september j.l gaf me het laatste zetje (lees dat artikel! https://www.groene.nl/artikel/de-verboden-vraag). Laat ik er wat argumenten voor aanvoeren:

De oorsprong van deze beweging wordt vaak gelegd bij Theodor Herzl, maar is in feite veel ouder. Het was oorspronkelijk een idee dat leefde in bepaalde orthodoxe christelijke kringen sinds de verstrooiing van de Joden na de opstand tegen de Romeinen (2e eeuw n.C.), zij het toen nog niet onder deze naam.
De bede ‘volgend jaar in Jeruzalem’ die godsdienstige Joden met Pesach bidden slaat niet op de hedendaagse werkelijkheid, maar is een symbool voor de komst van de messias, die zoals we weten nog even op zich laat wachten.
Het idee dat Israël gevestigd kon worden in Palestina, omdat het een vrijwel leeg land was, is een leugen. In 1918 woonde er ca. 800.000 bewoners in het toenmalige Palestina, waarvan hooguit 10% Joden. In 2026 waren er dat ca. 16 miljoen, waarvan 10 miljoen Joden. De stichting van de staat Israël in het land Palestina, was zowel politiek als moreel een fatale vergissing.*)
Het zionisme is een in wezen racistische theorie, die het Joodse ras onderscheidt van andere rassen, door te verklaren dat de Joden temidden van die andere rassen NOOIT veilig zullen zijn. Dat is nogal een radicale beschuldiging. En we weten wat er van racisme komt. Het leidt tot discriminatie, segregatie, geweld en uiteindelijk massamoord. We zien dat heden ten dage in Israël. Dit in tegenstelling tot de ideologie waarmee ik ben opgevoed, namelijk dat het mogelijk is dat Joden volledig veilig zouden kunnen leven temidden van andere volken, en dat we daarnaar zouden moeten streven.
Ook de Nakba is een uitvloeisel van het zionisme: 800.000 Palestijnen zijn toen verdreven, en 15.000 gedood. Dit was al in 1948!

Tot zover mijn argumentatie. Nog even voor de goede orde: er zijn van oudsher nogal wat Joden die zich (soms fel) tegen het zionisme hebben verzet. Dat vereist in bepaalde kringen nogal wat moed. Daarvoor hulde!

Heeft Israël nog bestaansrecht? Niet zolang ze het zionisme naar letter en geest uitvoeren. Maar als ze dat afzweren, de Westoever en Gaza ontruimen, diep spijt betuigen, en een royale bijdrage leveren aan de opbouw van Gaza en de Westoever, dan wel – dan zouden de Joden in één klap weer het voorbeeldvolk kunnen worden waartoe de Tora ze heeft voorbestemd. Maar dat lijkt me uitermate onwaarschijnlijk – het is hoe dan ook nogal een irrealistisch perspectief.

*) Disclaimer: het kostte me de grootste moeite deze cijfers te verifiëren, maar ik denk dat ze wel ongeveer kloppen.

Na de wolk van niet weten – hoe nu verder?

Geef een reactie

Je moet zoeken zonder te zoeken.
Woe- men (chinees zenmeester)

Nadat ik beland was in de wolk van niet weten (zie vorige twee blogs) kwam ik terecht in een toestand van geestelijke rust. Maar na enige tijd begon het te kriebelen. Ik had altijd twee levensdoelen: het vervullen van mijn ‘sacred contract’ en het zoeken naar waarheid. Beide doelen waren intussen bereikt voor zover mogelijk, maar mijn leven was nog niet ten einde. Hoe nu verder?

Ik merkte dat ik nog steeds een onderzoekende geest had. Maar het doel was nu niet meer de ultieme waarheid vinden als antwoorden op essentiële vragen, want ik was er nu wel achter gekomen dat ik die antwoorden nooit zou vinden. In plaats daarvan was ik terecht gekomen in een toestand van ‘awe’, ontzag, verwondering, eerbied. Maar het bleek dat mijn onderzoekende geest niet tot stilstand was gekomen. Wat was dan nu mijn levensdoel? Ik geloof in de uitspraak van Richard Bach: Here is a test to find whether your mission on earth is finished: If you’re alive, it isn’t.

Het is duidelijk dat ik nog in leven ben – dus wat is mijn missie nu? Ik zie twee doelen: 1* doorgaan met onderzoeken, en 2* kijken wat ik nog kan bijdragen voor een betere wereld. Wat het eerste betreft: het gaat nu niet meer om het vinden van ultieme antwoorden, maar om nieuwe dingen te ontdekken. Het onderzoeksproces is nu minder doelgericht (zie het citaat hierboven), en vraagt een open geest, ontvankelijkheid, nieuwsgierigheid. De toestand van niet weten helpt daarbij.

Die open geest helpt ook bij het tweede doel. Mijn fysieke conditie beperkt me intussen voor wat betreft mijn mogelijke bijdrage aan een betere wereld. Dus ik weet zo gauw niet wat ik nog kan bijdragen. Ik denk ik dat ik me maar moet overgeven aan het leven zelf, en alert zijn op wat er aan mogelijkheden voorbij komt. Eigenlijk geldt wat dit betreft hetzelfde als voor mijn eerste doelstelling – ook in dit geval is het van belang geen concrete doelen te stellen. Het wordt misschien eens tijd voor het Ongekerfde Blok, oftewel de Poeh Manier*).

*) Benjamin Hoff, Tao van Poeh, De Kunst van het Zijn geopenbaard door de Beer met maar een heel klein beetje Verstand, 1982

Kaleidoscoop

Geef een reactie

There is no such thing as a new idea. It is impossible. We simply take a lot of old ideas and put them into a sort of mental kaleidoscope. We give them a turn and they make new and curious combinations. We keep on turning and making new combinations indefinitely; but they are the same old pieces of colored glass that have been in use through all the ages.
(Mark Twain)

Degenen die me kennen of al een tijdje volgen weten dat ik veel heb gepubliceerd: ca. 15 boeken, meer dan 700 blogs, en ook nog tientallen artikelen. En dat ik al vaker heb gezegd dat ik geen nieuwe ideeën heb aangedragen, maar oude ideeën opnieuw heb opgeschut. Daarin ligt mijn creativiteit – niet in het bedenken van iets nieuws. Ik ben het geheel eens met het citaat van Marc Twain hierboven. Al is het zo dat het nieuwe patroon niet alleen ontstaat door het oude patroon opnieuw op te schudden, maar ook doordat de lezer er na enige tijd anders tegen aan kijkt. Ikzelf doe dat ook met mijn eigen producten.

Dit is een levensfase waarin terugkijken veel plaats vindt. Mijn werk overziende zie ik dat ik veel geschreven en gesproken heb over geestelijke zaken: de ziel, wie we zijn, de bron van ons bestaan, de onzichtbare werelden, de innerlijke gids, de gedachten-afstemmer, het idee gedragen en geleid te worden, de vrije wil, bestemming versus lot, de ‘bedoeling’ van dit bestaan, en zo meer, Over al die ‘zaken’ heb ik ideeën, modellen en theorieën ontwikkeld. Maar zoals we weten is een landkaart niet het landschap zelf, en zo zijn al de gedachten ook niet de werkelijkheid zelf. Over al die geestelijke verschijnselen kunnen we eigenlijk alleen maar spreken in metaforen. We kunnen in het bestaan ervan geloven maar we weten eigenlijk niet wat het precies is. Dat geldt overigens ook voor een aantal materiële (indirect) waarneembare verschijnselen, zoals de fundamentele natuurkrachten, donkere energie, anti-materie, quarks, groei en bloei, leven, enzovoort. Als we ons in al deze verschijnselen en processen echt verdiepen dan realiseren we ons dat we eigenlijk niets weten. Er blijft alleen een leegte over, en daarin kan een gevoel van ontzag of eerbied opkomen (de engelse taal kent hier voor het woord ‘awe’ dat eigenlijk geen Nederlands equivalent heeft). Uit de middeleeuwen beschrijven we deze geestestoestand als de wolk van niet weten.

Ik besef dat ik best wat kennis heb, maar over de essentie van dit leven alleen maar vermoedens heb en er niets van begrijp. Dat wil niet zeggen dat ik niet geloof in het bestaan van die essentiële processen. Ik behoor niet tot die mensen die zeggen: wat ik niet kan begrijpen bestaat niet. Ik ben geen atheïst en geen nihilist. Ik houd mijn geloof, mijn verlangens en mijn idealen. Maar hopelijk ben ik wat minder stellig geworden.

De wolk van niet weten?

1 reactie

Vlak voor Gertrude Stein stierf, vroeg ze ‘Wat is het antwoord?’ Er kwam geen antwoord. Ze lachte en zei: ‘In dat geval, wat is de vraag?’ Toen stierf ze.

Wie of wat ben ik?
Over deze vraag heb ik eigenlijk mijn hele leven nagedacht, en daarop ook wel antwoorden gevonden. Ik sta daar niet alleen in – ik denk dat wel duizenden filosofen, psychologen, theologen en ‘leken’ daarover hebben gedacht en geschreven. En toch hebben we die vraag nooit definitief kunnen beantwoorden.

Dat komt om te beginnen omdat we onszelf beschouwen als individu, dat wil zeggen als eenheid, maar toch ook allemaal onderdelen, een veelheid kunnen waarnemen. De meest fundamentele onderscheiding is die tussen lichaam en geest. Subtieler wordt het als als we een onderscheid maken tussen lichaam, geest en ziel. Vervolgens zijn er tientallen typologieën bedacht, voornamelijk op geestelijk terrein, maar soms ook lichamelijke. Enkele bekende zijn die van Freud, Reich, Lowen, Kretschmer, Jung, Heijmans, Berne, Myss, Assagioli en het enneagram. Maar wie zijn we nu eigenlijk? Zijn we een eenheid of een verzameling, al dan niet geordend?

Deze vraag wordt vooral belangrijk als we het hebben over onze ziel. Bestaat die eigenlijke wel, of is het een constructie van ons verstand? Deze vraag wordt belangrijk als we het hebben over ons ideaal van zelfkennis, zelf-waardering. Vele spirituele leiders, en ikzelf ook, hebben gezegd dat zelfkennis of zelf-waardering de grondslag is voor ons levensgeluk, geestelijke balans, spirituele ontwikkeling, en verantwoording nemen voor ons leven. En onder zelfkennis zonder kennis van onze ziel stel ik me eigenlijk niets voor.

Deze vragen ontstaan zodra we ons begeven op het terrein van ons bewustzijn. We denken dat we weten wat dat is, maar eigenlijk weten we dat helemaal niet. Sommige psychologen en neurologen stellen dat het een onderdeel is van onze hersenen, maar dat is een beperkend concept en zegt eigenlijk nog niets. Het bewustzijn is een mysterie, een enigma en tegelijkertijd een wonder. Net als het leven als zodanig. Zolang we ons blijven realiseren dat een model van de werkelijkheid, zoals een typologie, nooit de werkelijkheid zelf is, zoals een landkaart ook niet het landschap is, is er weinig aan de hand. Want dan kunnen we ook bedenken dat al onze zelfanalyse en zelfreflectie nooit tot de absolute werkelijkheid kan leiden. Uiteindelijk zal het leiden tot de wolk van niet weten. Daarover later nog eens wat meer.

Kunnen gedachten helen?

2 reacties

The soul always knows what to do to heal itself. The challenge is to silence the mind.*)
Caroline Myss

Sinds het verschijnen van het boek van Louise Hay You can heal your life (1984) is er veel discussie geweest (wetenschappelijk en in New Age kring) over bovengenoemde vraag. Louise Hay is een exponent van het zogenaamde positief denken. In extremis stelt dit dat je met ‘positieve’ gedachten werkelijk alles wat je wilt kunt bereiken. Op deze stelling is echter veel kritiek gekomen. Waar staan we vandaag de dag in deze discussie?

Als we deze vraag toespitsen op de vraag in de titel van dit blog dan moeten we in de eerste plaats definiëren waar we het over hebben. Het is wel duidelijk dat we het niet hebben over botbreuken, diepe (snij)wonden, genetisch bepaalde aandoeningen en bacteriële infecties, enz., maar wel over andere llchamelijke of psychische kwalen. En voorts gaat het niet over het pseudowetenschappelijke idee dat mensen al hun fysieke ziektes, zoals kanker of hiv/aids, zelf veroorzaken door negatieve gedachten en schuldgevoelens. Dat idee leidt volgens critici tot gevaarlijke ‘victim blaming‘ (schuld bij het slachtoffer leggen) en houdt patiënten soms weg van noodzakelijke medische zorg.

Veel genuanceerder dan Louise Hay heeft Caroline Myss hier over geschreven (Why people don’ t heal and how they can, 1997). Zij is haar loopbaan begonnen als een medical intuitive, samenwerkend met neurochirurg Norman Shealy. Gaandeweg kwam ze daarbij tot de ontdekking dat de meeste patiënten niet wilden genezen, en ze vroeg zich af hoe dat kan. Met die vraag heeft ze zich, af en aan, de rest van haar werkzame leven bezig gehouden. Haar voorlopige conclusie was, dat het de gewondheid was (aangeboren of door trauma ontstaan) die genezing verhinderde. Deze gewondheid werd verwerkt door een zich in de geest vastzettend compensatie systeem, zich uitend in woede, slachtofferschap, sabotage van het natuurlijke genezingsproces, en zo meer.

In mijn praktijk als therapeut en coach, in individuele sessies en in groepen, ben ik eveneens getroffen door de weerstand tegen genezing. Ik heb menigmaal gezien hoe mensen door een diepe ervaring van oud zeer tot openbaringen kwamen, en daaruit duidelijke aanwijzingen konden afleiden hoe hun leven anders in te richten. Maar zeer, zeer vaak pakten ze na afloop van de sessie hun oude gewoonten weer op en veranderde er weinig.

Voor mij persoonlijk is de conclusie van Myss nog steeds niet de kern van het antwoord. Ik denk dat, als je echt wilt genezen, je je hele leefstijl, inclusief je denkpatronen en de manieren waarop je je tot nu toe aan de omstandigheden hebt aangepast, moet omgooien.

Ik denk Ik denk dat iedereen wel tot op zekere hoogte de neiging heeft zijn/haar leven te willen beheersen. Maar als je echt meesterschap over je leven wit krijgen, zul je de controle eerst moeten opgeven. Wellicht moet je heen door een periode van leegte en chaos, maar je maakt dan ruim baan voor je natuurlijke aandrift tot persoonlijke groei. Je vervangt je neiging tot controle door overgave aan het leven zelf. Het leven neemt dan de leiding over, en jij schept de ruimte voor je geestelijke welzijn waarin je genezing een optimale kans geeft.

*) Ik heb in het verleden veel gepubliceerd over de ziel. Wie de blogs er op wil naslaan kan ze vinden via de zoek functie. Met name vanaf 6 januari t/m 3 februari 2022 geeft een coherente theorie over de ziel.

De speeltijd is voorbij. Zou het?

Geef een reactie

Klimaatverandering is niet langer een toekomstscenario. De speeltijd is voorbij.
(David van Reybrouck, denker der Nederlanden, in Trouw, 18 augustus 2026)

‘Dit is de zomer van de waarheid’. Onder die titel opent Trouw van dinsdag j.l. met een essay van David van Reybrouck. Het is opmerkelijk dat een dagblad op deze manier opent: met een essay, in plaats van met een nieuwsbericht. Het laat zien dat de redactie van Trouw zich bewust is van het gevaar waarin we verkeren. En het essay van Van Reybrouck toont dezelfde verontrusting. Van Reybrouck is diep geraakt door de verwoesting die deze zomer is aangericht op de geliefde plekken in het landschap, in Frankrijk en België en elders in Europa en ter wereld. Dierbare landschappen zijn definitief verloren gegaan, er zijn slachtoffers gevallen en er is onnoemelijk leed aangericht. De klimaatramp ligt niet meer in de toekomst, hij is hier en nu aanwezig.

Van Reybrouck hoopt en verwacht dat dit waarschuwingssignaal de nationale en Europese overheden zal aanzetten tot een ambitieuzer klimaatbeleid. Ik heb daar echter geen enkel vertrouwen in. Dat zegt wel iets over mijn karakter, maar dit gebrek aan vertrouwen is ook gebaseerd op de historie sinds 1962, de wake-up call van Rachel Carson (Silent Spring); 1972, de tweede wake-up call van De Club van Rome (Grenzen aan de groei); en 2006, de derde wake-up call van Al Gore (An Inconvenient Truth) – nog daargelaten alle mede door klimaatverandering veroorzaakte natuurrampen. Al deze gebeurtenissen hebben niet geleid tot een radicaal en doortastend klimaatbeleid, ook al is het bewustzijn onder de bevolkingen van de klimaatramp wel enigszins toegenomen. Dus waarom zou dat nu wel gebeuren? Nog steeds hebben veel mensen er persoonlijk weinig last van. Er moeten vrees ik nog veel ergere dingen gebeuren. Misschien wordt daar binnen een half jaar in voorzien:

Het schijnt dat er dan een grotere ramp dan de afgelopen zomer op ons af komt: El Niño. Het artikel in De Groene Amsterdammer van vorige week – Zingend de orkaan tegemoet van Mounir Samuel – en de waarschuwingen van het Rode Kruis en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) laten daar geen misverstand over bestaan. Bosbranden, overstromingen, enorme droogte, voedseltekorten – het komt er waarschijnlijk allemaal aan in de komende maanden, met een hoogtepunt in december en januari. NGO’s, in het bijzonder het Rode Kruis, treffen voorbereidingen, maar kunnen natuurlijk het ergste niet voorkomen. Misschien kunnen we hoop putten uit de mogelijkheid dat deze El Niño eindelijk echt iets in beweging zal zetten.

Onverschilligheid

Geef een reactie

Disclaimer: dit blog is niet gericht tot de 10-12 % armste mensen in Nederland.

You live like an asshole
(Jop Eikelboom, column inTrouw, 10 augustus 2026)

We willen meer huizen, een veilige en doelmatige infrastructuur, een handhaving van de sociale zekerheid, muziekonderwijs in het basis- en voortgezet onderwijs, betere brandpreventie in de bossen, en betere waterhuishouding, een uitbreiding van het OV in de provincie, een energietransitie naar 100 % duurzaam, meer blauw in de wijken, een duurzame landbouw, ecologische diversiteit, kortere wachttijden in de rechtbanken, enzovoort – u kunt dit lijstje moeiteloos zelf aanvullen.

We willen niet: meer belasting betalen, ons uitzicht laten bederven door een hoogspanningsmast, een transformatorstation, een windmolen of zonnepanelen, ons consumptiepatroon opgeven, vegetariër worden, onze auto opgeven, geen vliegreizen meer maken; en ook dit rijtje kunt u moeiteloos uitbreiden.

Het kan ons eigenlijk niet schelen hoe het in de wereld toegaat. Het is oorlog in Oekraïne,Gaza en het Midden-Oosten, wat onnoemelijk veel leed veroorzaakt maar wij maken ons bezorgd om de benzineprijzen en andere prijsstijgingen (terzijde: we kunnen tegenwoordig aanzienlijk meer uitgeven dan 15 jaar geleden!). De natuur gaat ten gronde; de klimaatramp schrijdt voort, maar zolang we daar zelf geen last van hebben doen we daar individueel en collectief veel te weinig aan. En met name de techreuzen, multimiljonairs en de CEO-s en aandeelhouders van de grote concerns die veel CO2 uitstoten kan het werkelijk geen reet schelen hoeveel schade ze aanrichten (ik weet het; er zijn enkele uitzonderingen).

Wij zijn niet bereid iets op te offeren of in te leveren voor ons algemeen belang of zelfs onze overleving. En ik kan mijn medeburgers weinig verwijten, zolang ikzelf nog een auto heb, die ik nog wel eens gebruik, mijn verwarming maar één graadje lager zet, en nog steeds ruimschoots kaas consumeer.

Gedachtenspinsels

Geef een reactie

Niets zal de menselijke gezondheid zo ten goede komen en de overlevingskansen van het leven op aarde zo vergroten als de overgang naar een vegetarisch dieet
Albert Einstein

Ik heb er eerder over geschreven: dat het wel degelijk uitmaakt als we onze leefstijl veranderen ten behoeve van de klimaatproblematiek. Het verbaast me dat zo weinig mensen dat echt doen. Er wordt nog steeds massaal gevlogen naar verre landen en we eten nog steeds veel vlees. Slechts 5% van onze bevolking is vegetariër. Vooral dat laatste verbaast me, want in tegenstelling tot sommige andere leefstijl veranderingen hoeven we er eigenlijk niets voor op te offeren om vegetariër te worden. (Veganisme is wat anders, – daarover misschien later nog eens wat meer). Terzijde: Als u bij die 5 procent behoort is dit blog voor u wellicht niet zo interessant.

Ik was zeker een vleesliefhebber, maar de lust om vlees te eten is me vergaan toen ik me realiseerde wat dieren moeten lijden voor onze consumptie. Dat is minder als je uitsluitend biologisch vlees eet, maar ook in dat geval worden dieren vervoerd en geslacht. En sowieso is vlees eten zeer schadelijk voor het klimaat. De eerste gevolgen daarvan worden dezer dagen gruwelijk duidelijk.

Ik zei hiervoor dat je eigenlijk niets hoeft op te offeren of in te leveren als je vegetariër wordt. In mijn geval komt dat door Anne, mijn vrouw. Toen we overstapten op vegetarisch begonnen we eerst met vleesvervangers, maar dat beviel niet. Maar Anne houdt van koken, en heeft in haar leven een heel archief van recepten verzameld, dat ze nog steeds uitbreidt. Ze haalt deze recepten uit kranten, en van internet. Ook is ze creatief in het koken. Gaandeweg ontwikkelde ze een hele nieuwe kookstijl, met kruiden, paddestoelen, biologische plantaardige sauzen, en allerlei groenten, en slaagde er zodoende in om uiterst smakelijke maaltijden op tafel te zetten. En het effect daarvan is dat we helemaal geen behoefte meer hebben aan vlees. Ik vind vlees nog steeds lekker, maar ik mis het helemaal niet meer.

Ik denk dat we soberder moeten gaan leven om bij te dragen aan onze overleving als mensheid, maar met betrekking tot eten hoeft dat dus niet. Om echter je eetgewoonten zo te veranderen dat je er blij van wordt, dat vraagt aandacht en creativiteit, en open staan voor de adviezen op dit punt. Men kan klein beginnen, met een of twee maaltijden per week. Maar misschien zijn we zelfs niet bereid om dat op te brengen. Over de onverschilligheid met betrekking tot de klimaatramp kom ik volgende week te spreken.

Een hemelse invasie op aarde?

Geef een reactie

Wij gaan het Christendom beschermen.
(Donald Trump)

Voor wie dit nog niet weet: De Correspondent is een online journalistiek platform, dat er naar streeft de wereld beter te begrijpen via diepgravende verhalen. Het paart grondig geverifieerde feiten aan daarop gefundeerde meningen en weet nepnieuws te vermijden. Ik ben er al jaren op geabonneerd, en heb ze nooit op een op een onjuistheid kunnen betrappen. Maar nu hebben ze een analyse gepubliceerd over de New Apostolic Reformation (NAR), een wereldwijde beweging van Christenen, die er op uit is om overal de westerse democratie omver te werpen. In deze analyse wordt gesteld dat ze dat ook daadwerkelijk gaat lukken. De analyse is geschreven door de gerenommeerde medewerkers Rinke Verkerk en Rosan Smits. Niettemin roept deze analyse bij mij enige vragen op. Het voert voor dit blog te ver om deze analyse hier samen te vatten – daarvoor is hij te complex en te uitgebreid. Ik zou zeggen: lees het zelf.*) Ik zal me hier beperken tot enige punten.

De NAR streeft er naar om op de hele wereld de democratie te vervangen door een theocratische dictatuur. Dankzij Trump lijkt ze dat te lukken, in elk geval in de VS. De beweging heeft in de VS 162 miljoen volgelingen die allemaal Trump als de nieuwe messias beschouwen. Volgens deze beweging schept hij doelbewust een armageddon dat de voorbereiding is op de eindtijd.
De beweging steunt en steunde dictatoren overal ter wereld: Netanyahu, Bolsonaro, Orban. De beweging groeit niet alleen explosief in de Verenigde Staten – waar het aantal volgelingen de afgelopen 50 jaar vertienvoudigde –, maar ook in Latijns-Amerika, Afrika en Israël. Ze heeft daarnaast actieve netwerken in Europa, waaronder in Nederland.
In de VS zijn aanhangers van de beweging intussen doorgedrongen in alle geledingen van de samenleving: in de kliek rond Trump, in de gerechtshoven, in de leiding van diverse overheidsinstituties, op de universiteiten en in het bedrijfsleven.
De beweging wordt gesteund in massale kerkdiensten die geleid worden door predikanten, kerkleiders en ‘apostelen’. De meer behoudende kerkleiders en predikanten protesteren hier niet tegen, want als ze dat zouden doen zouden ze de helft van hun gemeenten verliezen.

Tot zover deze bespreking. Het is intussen goed voorstelbaar dat het de NAR lukt om de Amerikaanse republiek om te vormen tot een theocratie. De analyse laat goed zien hoe vreselijk dat zou zijn. Maar ik betwijfel toch of dat in de rest van de wereld gaat lukken. Maar zelfs als het alleen in Amerika gaat gebeuren is de schade enorm. Daarom vind ik het goed hier aandacht aan te besteden. De burgers en onze regeringen kunnen er alert op zijn, en een gewaarschuwd mens telt voor twee.

Je kunt je in het algemeen afvragen hoeveel aandacht we moeten besteden aan de destructieve processen in de wereld. Moeten we ze niet gewoon negeren? Het verleden heerft echter aangetoond dat dat niet zonder gevaar is. Daarom gaat het wat mij betreft – zoals ik al eerder heb gezegd – om het vinden van een balans: tussen onze creatieve energie en genieten van de schoonheid en van wat er wel goed gaat in deze wereld enerzijds, en anderzijds ons af en toe laten raken door het leed dat veroorzaakt wordt door natuurrampen (zoals de vreselijke bosbranden in Fontainebleau en Canada) en door wat mensen aanrichten.

De NAR heeft zich de historische ‘Appeal to Heaven’-vlag van George Washington
toegeëigend (het laat zich vergelijken met hoe extreemrechts in Nederland
de Prinsenvlag uit de Tachtigjarige Oorlog gebruikt: oranje-blanje-bleu).

*) https://decorrespondent.nl/shorts/17063/deze-christenen-willen-overal-ter-wereld-de-democratie-omverwerpen-dankzij-donald-trump-lukt-het-ze

VOLGENDE WEEK GEEN BLOG VANWEGE VAKANTIE