Maandelijks archief: september 2026

Kan Israël nog op zijn schreden terug keren?

Ik ben voorstander van de verplichte verplaatsing en ik zie daar niets immoreels in
(David Ben Goerion (eerste premier van Israël) over de Palestijnen; 1938)

Ik heb eerder geschreven dat mijn liefde voor Israël waarmee ik ben opgegroeid is uitgedoofd. Maar in dit blog ga ik een stap verder: het met nadruk verwerpen van het zionisme. Ik was er altijd al sceptisch over maar het artikel van Benjamin Moser in de De Groene van 9 september j.l gaf me het laatste zetje (lees dat artikel! https://www.groene.nl/artikel/de-verboden-vraag). Laat ik er wat argumenten voor aanvoeren:

De oorsprong van deze beweging wordt vaak gelegd bij Theodor Herzl, maar is in feite veel ouder. Het was oorspronkelijk een idee dat leefde in bepaalde orthodoxe christelijke kringen sinds de verstrooiing van de Joden na de opstand tegen de Romeinen (2e eeuw n.C.), zij het toen nog niet onder deze naam.
De bede ‘volgend jaar in Jeruzalem’ die godsdienstige Joden met Pesach bidden slaat niet op de hedendaagse werkelijkheid, maar is een symbool voor de komst van de messias, die zoals we weten nog even op zich laat wachten.
Het idee dat Israël gevestigd kon worden in Palestina, omdat het een vrijwel leeg land was, is een leugen. In 1918 woonde er ca. 800.000 bewoners in het toenmalige Palestina, waarvan hooguit 10% Joden. In 2026 waren er dat ca. 16 miljoen, waarvan 10 miljoen Joden. De stichting van de staat Israël in het land Palestina, was zowel politiek als moreel een fatale vergissing.*)
Het zionisme is een in wezen racistische theorie, die het Joodse ras onderscheidt van andere rassen, door te verklaren dat de Joden temidden van die andere rassen NOOIT veilig zullen zijn. Dat is nogal een radicale beschuldiging. En we weten wat er van racisme komt. Het leidt tot discriminatie, segregatie, geweld en uiteindelijk massamoord. We zien dat heden ten dage in Israël. Dit in tegenstelling tot de ideologie waarmee ik ben opgevoed, namelijk dat het mogelijk is dat Joden volledig veilig zouden kunnen leven temidden van andere volken, en dat we daarnaar zouden moeten streven.
Ook de Nakba is een uitvloeisel van het zionisme: 800.000 Palestijnen zijn toen verdreven, en 15.000 gedood. Dit was al in 1948!

Tot zover mijn argumentatie. Nog even voor de goede orde: er zijn van oudsher nogal wat Joden die zich (soms fel) tegen het zionisme hebben verzet. Dat vereist in bepaalde kringen nogal wat moed. Daarvoor hulde!

Heeft Israël nog bestaansrecht? Niet zolang ze het zionisme naar letter en geest uitvoeren. Maar als ze dat afzweren, de Westoever en Gaza ontruimen, diep spijt betuigen, en een royale bijdrage leveren aan de opbouw van Gaza en de Westoever, dan wel – dan zouden de Joden in één klap weer het voorbeeldvolk kunnen worden waartoe de Tora ze heeft voorbestemd. Maar dat lijkt me uitermate onwaarschijnlijk – het is hoe dan ook nogal een irrealistisch perspectief.

*) Disclaimer: het kostte me de grootste moeite deze cijfers te verifiëren, maar ik denk dat ze wel ongeveer kloppen.

Na de wolk van niet weten – hoe nu verder?

Geef een reactie

Je moet zoeken zonder te zoeken.
Woe- men (chinees zenmeester)

Nadat ik beland was in de wolk van niet weten (zie vorige twee blogs) kwam ik terecht in een toestand van geestelijke rust. Maar na enige tijd begon het te kriebelen. Ik had altijd twee levensdoelen: het vervullen van mijn ‘sacred contract’ en het zoeken naar waarheid. Beide doelen waren intussen bereikt voor zover mogelijk, maar mijn leven was nog niet ten einde. Hoe nu verder?

Ik merkte dat ik nog steeds een onderzoekende geest had. Maar het doel was nu niet meer de ultieme waarheid vinden als antwoorden op essentiële vragen, want ik was er nu wel achter gekomen dat ik die antwoorden nooit zou vinden. In plaats daarvan was ik terecht gekomen in een toestand van ‘awe’, ontzag, verwondering, eerbied. Maar het bleek dat mijn onderzoekende geest niet tot stilstand was gekomen. Wat was dan nu mijn levensdoel? Ik geloof in de uitspraak van Richard Bach: Here is a test to find whether your mission on earth is finished: If you’re alive, it isn’t.

Het is duidelijk dat ik nog in leven ben – dus wat is mijn missie nu? Ik zie twee doelen: 1* doorgaan met onderzoeken, en 2* kijken wat ik nog kan bijdragen voor een betere wereld. Wat het eerste betreft: het gaat nu niet meer om het vinden van ultieme antwoorden, maar om nieuwe dingen te ontdekken. Het onderzoeksproces is nu minder doelgericht (zie het citaat hierboven), en vraagt een open geest, ontvankelijkheid, nieuwsgierigheid. De toestand van niet weten helpt daarbij.

Die open geest helpt ook bij het tweede doel. Mijn fysieke conditie beperkt me intussen voor wat betreft mijn mogelijke bijdrage aan een betere wereld. Dus ik weet zo gauw niet wat ik nog kan bijdragen. Ik denk ik dat ik me maar moet overgeven aan het leven zelf, en alert zijn op wat er aan mogelijkheden voorbij komt. Eigenlijk geldt wat dit betreft hetzelfde als voor mijn eerste doelstelling – ook in dit geval is het van belang geen concrete doelen te stellen. Het wordt misschien eens tijd voor het Ongekerfde Blok, oftewel de Poeh Manier*).

*) Benjamin Hoff, Tao van Poeh, De Kunst van het Zijn geopenbaard door de Beer met maar een heel klein beetje Verstand, 1982

Kaleidoscoop

Geef een reactie

There is no such thing as a new idea. It is impossible. We simply take a lot of old ideas and put them into a sort of mental kaleidoscope. We give them a turn and they make new and curious combinations. We keep on turning and making new combinations indefinitely; but they are the same old pieces of colored glass that have been in use through all the ages.
(Mark Twain)

Degenen die me kennen of al een tijdje volgen weten dat ik veel heb gepubliceerd: ca. 15 boeken, meer dan 700 blogs, en ook nog tientallen artikelen. En dat ik al vaker heb gezegd dat ik geen nieuwe ideeën heb aangedragen, maar oude ideeën opnieuw heb opgeschut. Daarin ligt mijn creativiteit – niet in het bedenken van iets nieuws. Ik ben het geheel eens met het citaat van Marc Twain hierboven. Al is het zo dat het nieuwe patroon niet alleen ontstaat door het oude patroon opnieuw op te schudden, maar ook doordat de lezer er na enige tijd anders tegen aan kijkt. Ikzelf doe dat ook met mijn eigen producten.

Dit is een levensfase waarin terugkijken veel plaats vindt. Mijn werk overziende zie ik dat ik veel geschreven en gesproken heb over geestelijke zaken: de ziel, wie we zijn, de bron van ons bestaan, de onzichtbare werelden, de innerlijke gids, de gedachten-afstemmer, het idee gedragen en geleid te worden, de vrije wil, bestemming versus lot, de ‘bedoeling’ van dit bestaan, en zo meer, Over al die ‘zaken’ heb ik ideeën, modellen en theorieën ontwikkeld. Maar zoals we weten is een landkaart niet het landschap zelf, en zo zijn al de gedachten ook niet de werkelijkheid zelf. Over al die geestelijke verschijnselen kunnen we eigenlijk alleen maar spreken in metaforen. We kunnen in het bestaan ervan geloven maar we weten eigenlijk niet wat het precies is. Dat geldt overigens ook voor een aantal materiële (indirect) waarneembare verschijnselen, zoals de fundamentele natuurkrachten, donkere energie, anti-materie, quarks, groei en bloei, leven, enzovoort. Als we ons in al deze verschijnselen en processen echt verdiepen dan realiseren we ons dat we eigenlijk niets weten. Er blijft alleen een leegte over, en daarin kan een gevoel van ontzag of eerbied opkomen (de engelse taal kent hier voor het woord ‘awe’ dat eigenlijk geen Nederlands equivalent heeft). Uit de middeleeuwen beschrijven we deze geestestoestand als de wolk van niet weten.

Ik besef dat ik best wat kennis heb, maar over de essentie van dit leven alleen maar vermoedens heb en er niets van begrijp. Dat wil niet zeggen dat ik niet geloof in het bestaan van die essentiële processen. Ik behoor niet tot die mensen die zeggen: wat ik niet kan begrijpen bestaat niet. Ik ben geen atheïst en geen nihilist. Ik houd mijn geloof, mijn verlangens en mijn idealen. Maar hopelijk ben ik wat minder stellig geworden.

De wolk van niet weten?

1 reactie

Vlak voor Gertrude Stein stierf, vroeg ze ‘Wat is het antwoord?’ Er kwam geen antwoord. Ze lachte en zei: ‘In dat geval, wat is de vraag?’ Toen stierf ze.

Wie of wat ben ik?
Over deze vraag heb ik eigenlijk mijn hele leven nagedacht, en daarop ook wel antwoorden gevonden. Ik sta daar niet alleen in – ik denk dat wel duizenden filosofen, psychologen, theologen en ‘leken’ daarover hebben gedacht en geschreven. En toch hebben we die vraag nooit definitief kunnen beantwoorden.

Dat komt om te beginnen omdat we onszelf beschouwen als individu, dat wil zeggen als eenheid, maar toch ook allemaal onderdelen, een veelheid kunnen waarnemen. De meest fundamentele onderscheiding is die tussen lichaam en geest. Subtieler wordt het als als we een onderscheid maken tussen lichaam, geest en ziel. Vervolgens zijn er tientallen typologieën bedacht, voornamelijk op geestelijk terrein, maar soms ook lichamelijke. Enkele bekende zijn die van Freud, Reich, Lowen, Kretschmer, Jung, Heijmans, Berne, Myss, Assagioli en het enneagram. Maar wie zijn we nu eigenlijk? Zijn we een eenheid of een verzameling, al dan niet geordend?

Deze vraag wordt vooral belangrijk als we het hebben over onze ziel. Bestaat die eigenlijke wel, of is het een constructie van ons verstand? Deze vraag wordt belangrijk als we het hebben over ons ideaal van zelfkennis, zelf-waardering. Vele spirituele leiders, en ikzelf ook, hebben gezegd dat zelfkennis of zelf-waardering de grondslag is voor ons levensgeluk, geestelijke balans, spirituele ontwikkeling, en verantwoording nemen voor ons leven. En onder zelfkennis zonder kennis van onze ziel stel ik me eigenlijk niets voor.

Deze vragen ontstaan zodra we ons begeven op het terrein van ons bewustzijn. We denken dat we weten wat dat is, maar eigenlijk weten we dat helemaal niet. Sommige psychologen en neurologen stellen dat het een onderdeel is van onze hersenen, maar dat is een beperkend concept en zegt eigenlijk nog niets. Het bewustzijn is een mysterie, een enigma en tegelijkertijd een wonder. Net als het leven als zodanig. Zolang we ons blijven realiseren dat een model van de werkelijkheid, zoals een typologie, nooit de werkelijkheid zelf is, zoals een landkaart ook niet het landschap is, is er weinig aan de hand. Want dan kunnen we ook bedenken dat al onze zelfanalyse en zelfreflectie nooit tot de absolute werkelijkheid kan leiden. Uiteindelijk zal het leiden tot de wolk van niet weten. Daarover later nog eens wat meer.